Sưu tầm: NSND Trần Thị Mai Hương
Cầu nối giữa kịch bản sân khấu với đơn vị nghệ thuật
NSND Bùi Thanh Trầm
Kính thưa quý vị đại biểu, thưa các anh chị hội viên thân mến!
Thực hiện Kế hoạch công tác năm 2023 của Hội Sân khấu Hà Nội, hôm nay Ban Chấp hành Hội Sân khấu tổ chức Tọa đàm: “Giới thiệu tác phẩm kịch bản sân khấu được hỗ trợ năm 2023” nhằm mục đích “quảng bá” các kịch bản sân khấu đến với các đơn vị nghệ thuật Thủ đô.
Kính thưa quý vị đại biểu!
Nhiều năm nay, sân khấu nước nhà rơi vào khủng hoảng khi khán giả thờ ơ, nhiều ngành đào tạo truyền thống không tuyển được sinh viên… Hoạt động khó khăn không chỉ là thực tế của nhiều câu lạc bộ nghệ thuật truyền thống, mà còn là thực trạng chung của các đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp. Hàng năm vẫn dàn dựng vở mới theo kế hoạch và có xã hội hóa một số chương trình, tuy nhiên số lượng vở diễn mới được trình làng tới công chúng vẫn dừng mức khiêm tốn.
Bên cạnh đó, sự thiếu vắng các tác phẩm sân khấu đỉnh cao đại diện cho nền văn hóa dân tộc để quảng bá, giao lưu thế giới cũng là một vấn đề đang được đặt ra. Đây là vấn đề muôn thuở, cái khó nhất hiện nay đối với nghệ thuật truyền thống trong xu thế hội nhập toàn cầu hóa, nghệ thuật giải trí đơn thuần, phim ảnh mang tính thương mại tràn ngập trong đời sống xã hội kéo khán giả về hướng nghệ thuật đương đại giải trí đơn thuần.
Có thể khẳng định rằng, bên cạnh những thành tựu đã đạt được trong việc xây dựng hình tượng nghệ thuật về con người mới của cuộc sống mới - cuộc sống của xã hội hiện đại, nghệ thuật sân khấu cũng biểu hiện một số thiếu sót và lệch lạc trong việc xây dựng hình tượng con người mới - con người của xã hội hiện đại. Cho đến nay, còn không ít vấn đề chưa được giải quyết một cách khoa học, trong đó có vấn đề “vai trò nhân vật trung tâm trong các tác phẩm sân khấu hiện đại”, bởi nhân vật trung tâm của sân khấu hôm nay phải là người có tầm vóc lớn hơn những con người bình thường, tầm vóc của thời đại, nhưng là một con người với những mối quan tâm đến những gì xảy ra, và mối đồng cảm với số phận của mọi con người.
Hiện nay, sân khấu vẫn thiếu một đội ngũ tác giả chuyên nghiệp, tác giả có bản lĩnh dũng cảm đi trước công chúng, mạnh dạn trả lời những băn khoăn của thời đại, nêu lên những tấm gương, dự báo những nguy cơ. Sân khấu hiện chưa có nhiều những tác giả xông xáo vào những lĩnh vực mũi nhọn của đời sống hiện đại, khắc hoạ tính cách tiêu biểu của con người hôm nay của thời hội nhập, mở cửa, điển hình của xã hội phát triển, của văn hoá phát triển. Chúng ta lại thiếu những người làm phê bình chuyên nghiệp, cộng với sự dễ dãi trong sáng tạo của người làm nghề, sự dễ dãi của người thưởng thức nên sân khấu chúng ta không có được nhiều những tác phẩm đỉnh cao.
Cơ chế thị trường cũng khiến cho đội ngũ sáng tạo văn học nghệ thuật nói chung và nghệ thuật sân khấu nói riêng năng động hơn, nhưng cũng làm cho đội ngũ này phân hóa mạnh mẽ, chịu những tác động cả tích cực lẫn tiêu cực. Nghệ thuật sân khấu còn tồn tại xu thế chạy theo đồng tiền đi theo định hướng không đúng, nhiều yếu tố thiếu sự lành mạnh, chính thống. Vẫn còn ít tác phẩm hay tạo dư luận và gây tác động mạnh mẽ. Một số vở diễn sân khấu có biểu hiện bắt chước, mô phỏng, chạy theo hình thức và thủ pháp mới, đánh mất bản sắc văn hoá dân tộc. Tác phẩm sân khấu phản ánh hiện thực đời sống mờ nhạt, vì vậy thời gian qua ta thấy không ít nhà hát, rạp chiếu bóng quạnh vắng, không có người xem, tuyển diễn viên trẻ loại hình sân khấu truyền thống không có người, nhiều nghệ sĩ không sống được với nghề nên đã đi tìm mưu sinh khác.
Kính thưa quý vị đại biểu!
Trước thực trạng trên của ngành sân khấu, với nhiệm vụ và quyền hạn là một Hội nghề nghiệp, nơi tập trung các hội viên là các tác giả sân khấu và các nhà hát- nơi có nhiều hội viên của Hội tham gia biểu diễn. Những người làm sân khấu nói chung, Hà Nội nói riêng từ lâu vẫn duy trì được sự cộng tác giữa các tác giả và các nhà hát, tuy nhiên mối quan hệ trên chỉ mang tính cá nhân chứ chưa phát triển một cách rộng rãi; chưa xây dựng được mối quan hệ khăng khít giữa các tác giả kịch bản sân khấu với các nhà hát, đơn vị nghệ thuật để khắc phục tình trạng các kịch bản sân khấu hầu như “đắp chiếu” hiện nay. Đây là lần thứ hai, Ban Chấp hành Hội Sân khấu tổ chức cuộc Tọa đàm giới thiệu tác phẩm kịch bản sân khấu được Hội hỗ trợ để trở thành cầu nối giữa các tác giả với đơn vị nghệ thuật, qua đó tìm “đầu ra” cho các kịch bản sân khấu.
Với 20 kịch bản sân khấu (gồm: 01 rối, 02 chèo và 17 kịch) được giới thiệu hôm nay, các tác giả sẽ trực tiếp trình bày tóm tắt kịch bản tới các đạo diễn, chỉ đạo nghệ thuật của các đơn vị nghệ thuật Thủ đô. Hy vọng rằng, qua các buổi Tọa đàm này, sẽ có nhiều kịch bản của các tác giả là hội viên sẽ được các đơn vị nghệ thuật dàn dựng, giới thiệu tới công chúng để sân khấu Thủ đô ngày càng khởi sắc, đáp ứng nhu cầu xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới theo tinh thần Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị đã đề ra về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong tình hình mới.
Xin trân trọng cảm ơn.