Sưu tầm:NSND Nguyễn Hoàng Tuấn
HÌNH TƯỢNG CHIẾN SĨ CAND SÂN KHẤU THỦ ĐÔ
Tác giả & Đạo diễn
HOÀNG THANH DU
Kính thưa quý vị đại biểu!
Trước tiên cho phép tôi được gửi lời cảm ơn đến Ban tổ chức của Hội thảo do Hội Sân khấu HN tổ chức đã cho tôi được vinh dự đứng đây với Tham luận của mình …. Vâng, thưa Quý vị đại biểu, Tôi là một Hội viên Hội SK HN, Là một tác giả -Đạo diễn – Diễn viên gắn liền với Sân khấu với đường lối văn hóa - văn nghệ của Đảng bộ và chính quyền thủ đô Hà nội. Vì vậy với khuông khổ cho phép của hội thảo. Tôi xin phép có bài tham luân Hình tượng Chiến sĩ CAND với Sân khấu Hà Nội sau đây:
Kính thưa quý vị đại biểu!
Để tiến tới ngày kỷ niệm 80 năm ngành Công An NDVN (19/08/1945- 19/08/2025). Đây chính là mốc thời gian đủ để ta dừng nhìn lại một chặng đường đã qua đầy hào hùng của Lực lượng CAND VN...Và như các vị đã biết Sân khấu VN nói chung và SK Hà nội nói riêng đã luôn gắn bó mật thiết và đồng hành,bởi đó cũng chính là lịch sử dựng nước và giữ nước của cả dân tộc ta dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng và CQ ta... Và cũng thời gian ấy Sân khấu VN và SK HN đã có nhiều tác phẩm nghệ thuật sân khấu có giá trị tuyên truyền định hướng phản ánh về mặt trận bảo vệ An ninh trật tự phục vụ cho đất nước trong nhiều thời kỳ ( cả chiến tranh dựng nước và vệ quốc ) của ngành CAND ....và nếu để liệt kê ra những tác phẩm SK với các loại hình SK với các chủ đề ghi đậm những chiến công và cả sự hy sinh của những chiến sĩ CAND của thời gian 80 năm qua thì chúng ta sẽ không thể kể hết ...nên trong khuôn khổ bài tham luận này tôi xin phép không liệt kê mà chỉ xin đóng góp ý kiến của cá nhân mình về việc Xây dựng hình tượng Chiến sĩ CAND trong các tác phẩm SK VN nói chung và SK HN nói riêng trong giai đoạn ”Thế giới phẳng” hiện nay và cũng để hướng tới trong tương lai các tác phẩm SK sẽ góp phần nâng cao giá trị hình tượng CS CA ND trong lòng ND cả nước và kể cả lan tỏa ra thế giới\.
-Trước tiên như chúng ta đã thấy gần đây (khoảng 10 năm) ngành SK đã có những cuộc liên hoan những tác phẩm SK riêng biệt về ngành CA nổi lên sôi động với những thế hệ nghệ sĩ biểu diễn đã đạt được các thành quả qua những tác phẩm sân khấu về xây dựng hình tượng CSCAND gây được sự mến mộ của khán giả bằng diễn xuất, bằng những sáng tạo cá nhân để cố gắng lột tả cho từng đề tài phản ánh cuộc sống sinh hoạt hôm nay nhưng thật đáng tiếc mới chỉ dừng lại qua lăng kính tuyên truyền bề nổi...mà cụ thể là của ngàng CAND ...
Kính thưa quý vị đại biểu!
Tại sao Tôi lại dùng cụm từ “ mới dừng lại ở lăng kính tuyên truyền bề nổi của việc xây dựng hình tượng Chiến sĩ CAND ... Bởi như các vị đã thấy , đã xem các tác phẩm SK của chúng ta khi chủ đề hướng về xây dựng hình tượng CSCAND gần đây đa phần chỉ diễn ra một chiều ...đó chính là đề cao nghiệp vụ , đề cao tinh thần không nhân nhượng với cái xấu để bảo vệ cuộc sống bình yên ...nhưng không thuyết phục , không đủ lòng tin của người xem về điều mà tác phẩm SK về chủ đề xây dựng chiều sâu hình tượng CSCAND mang lại ... nếu như không muốn nói các tác phẩm SK ấy tuyên truyền “lên gân” thiên cưỡng áp đặt không như cuộc sống thực tại mà chúng ta đang sống ... nó đang thiếu sự thuyết phục của Khán giả và đôi khi cả những người sáng tạo ra nó ... và đó chính là nguyên nhân làm các tác phẩm ấy chỉ thành công việc tuyên truyền trong các cuộc liên hoan mà thôi ...
Như chúng ta đã hiểu và biết tiêu chí và mục đích của Sk là nhằm xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân – thiện – mĩ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học" với các thể loại Sân khấu là sáng tạo cho ra những tác phẩm SK xác định: "Con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể của phát triển. Tôn trọng bảo vệ quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc, đất nước và quyền làm chủ của nhân dân...Còn với chủ đề xây dựng “Hình tượng CSCAND” với SK thì phải luôn là sự kết hợp và phát huy đầy đủ vai trò của xã hội, gia đình, nhà trường, từng tập thể lao động, các đoàn thể và cộng đồng dân cư trong việc chăm lo xây dựng con người...Nghệ thuật SK phải luôn mang tính nhân văn, Dân chủ, Khoa học với những đức tính của con người – hình tượng: có tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, đạo đức, có ý thức tự trọng, tự chủ, sống làm việc theo pháp luật, bảo vệ môi trường, đề cao trách nhiệm cá nhân đối với bản thân, gia đình và xã hội; đấu tranh phê phán, đẩy lùi cái xấu, cái ác, thấp hèn, lạc hậu; khẳng định, tôn vinh cái đúng, cái tốt đẹp, tích cực, cao thượng; nhân rộng các giá trị hy sinh cao đẹp, có thế giới quan khoa học luôn hướng tới chân – thiện – mỹ…Và Câu hỏi là nếu SK chúng ta cứ một chiều ngợi ca thì tác phẩm ấy liệu có đáng để khán giả tin vào điều nó mang lại không cho họ ?
Phải chăng là do thị hiếu thẩm mĩ của những người làm SK khi sáng tác về chủ đề này đã không đồng cảm với thị hiếu thẩm mĩ của khán giả. Hoặc, giữa họ có khoảng cách khá xa về lăng kính góc nhìn về xây dựng NTSK với một đề tài nhậy cảm .... và nếu chỉ cần tuyên truyền bề nổi chung chung và không dũng cảm đào sâu mổ xẻ tâm sinh lý cuộc sống các nhân vật chính của tác phẩm để họ là “con người “ trước khi họ là chiến sĩ Công an ND ...
Vâng , Đây là câu hỏi mà Tôi chắc chắn những người làm nghề SK - đang ngồi đây đều đang đau đáu trằn trọc sẽ như tôi tự đặt ra để đi tìm câu trả lời cho chính mình ... Bởi hơn ai hết chúng ta đã và đang cùng nhau hiểu rõ giá trị của sân khấu được sinh thành trong lòng khán giả, đáp ứng nhu cầu thẩm mĩ của cộng đồng xã hội và vận hành theo sự phát triển Xã hội , bằng những giá trị thẩm mĩ bằng NT góc nhìn ( lăng kính ) qua chính tác phâm SK của mình...
Và với Tôi thì câu trả lời là đã đến lúc chúng ta phải thay đổi tư duy khi đề cập đến một chủ đề cần phải tuyên truyền rộng rãi thì phải thực về cuộc sống ...phải sâu về ý nghĩa và đặc biệt phải bằng lăng kính của hôm nay để xử lý các sự kiện mà trong tác phẩm SK đã nhắc đến ...Để người xem họ tin rằng điều tác phẩm đề cập đến đang xảy ra với cuộc sống của họ của những người thân họ ... và chỉ như vậy thôi SK chúng ta đã hoàn thành nhiệm vụ của mình .
Kính thưa quý vị đại biểu!
Như chủ để đã được đặt ra cho Hội thảo này nhằm mục đích nhìn lại sau 80 năm SK VN và SK Thủ đô chúng ta với xây dựng hình tượng người CSCAND chúng ta đã có những thành quả mỹ mãn với những tác phẩm SK bám vào tính “Thị hiếu Thẩm mỹ “ và cả bài học thất bại khi chúng ta rời xa nó... khi chúng ta phải biết NT SK không thể không liên quan tới yếu tố thời đại. Bởi mỗi thời đại có những điều kiện, hoàn cảnh kinh tế xã hội, quan niệm thẩm mĩ khác nhau đã dẫn tới thị hiếu thẩm mĩ khác nhau cũng là điều dễ hiểu . Vì thị hiếu thẩm mĩ bao giờ cũng bộc lộ cá tính độc đáo nhưng lại có sự chi phối trực tiếp của các yếu tố xã hội (giai cấp, dân tộc, thời đại). Cái Tôi và cái chung xã hội của thị hiếu thẩm mĩ luôn quan hệ thống nhất biện chứng với nhau để tạo thành thị hiếu thẩm mĩ hoàn thiện: vừa mang "cái tôi" cá thể, lại mang cả cái chung xã hội, cộng đồng... Và chỉ khi nào mối quan hệ này được thống nhất thì nghệ thuật sân khấu mới được tồn tại, phồn thịnh, sống động vì như chúng ta đã biết khán giả là một trong những thành tố nội sinh cơ bản của nghệ thuật sân khấu... Và với SK thì khi xây dựng hình tượng Chiến sĩ Công An ND cũng không thể đi con đường nào khác được .
Kính thưa quý vị đại biểu!
Và cuối cùng để kết thúc bản tham luận này với cá nhân tôi – Chỉ với tư cách một tác giả kịch bản SK rất mong muốn nếu còn có những cuộc phát động sáng tác về SK với các hình tượng ngành nghề nào đó thì ngoài các chuyên gia – cố vấn về ngành nghề thì các Ban tổ chức nên mời các nhà có chuyên môn SK cao để thành lập hội đồng đánh giá các tác phẩm NTSK có chất lượng chuyên sâu, vì chính họ sẽ là những người cảm thụ đánh giá yêu, chán, ghét, sâu, nông khác nhau có nội dung mực thước, tĩnh tại, ước lệ, hướng về quá khứ, hay vở diễn kia nhiều giáo điều suông không giúp gì cho cuộc sống hôm nay bởi vở diễn ấy phi chuẩn mực, hướng về thực tại với nhiều từ ngữ thoại dung tục đời thường… tránh được các tác phẩm SK tuyên truyền thái quá xa cuộc sống và cũng chính họ bằng con mắt nghề nghiệp sẽ lên tiếng bảo vệ ủng hộ cái gọi là không thể bình quân máy móc, không có sự thống trị của số đông đối với số ít khi chúng ta đòi hỏi NT SK phải luôn sáng tạo mới không ngừng ...để chuẩn bị tâm thế cho SKVN và SK Thủ đô chúng ta bước tiếp về phía trước với định hướng NTSK sâu sắc, trung thực hơi thở của đời sống nhằm phục vụ xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Xin chúc các vị đại biểu, các vị khách quý, và toàn thể hội nghị sức khỏe, hạnh phúc ! Chúc Hội nghị thành công tốt đẹp!