Sưu tầm: Nguyễn Thị Nguyệt
MỘT GÓC NHÌN
SÂN KHẤU HÀ NỘI VỚI CUỘC SỐNG HÔM NAY
Tác giả: Giang Phong
Sân khấu Hà Nội với cuộc sống hôm nay, là chủ đề của cuộc hội thảo. Vấn đề đặt ra rất sát thực, cần thiết, nội hàm hay và rộng. Chúng ta có thể khảo sát sân khấu Hà Nội ở mọi góc độ tác giả, đạo diễn, diễn viên và khán giả trong những đêm đỏ đèn ở các nhà hát.
Trong bài tham luận này, tôi chỉ xin đi sâu vào hoạt động của các tác giả.
Nhà văn, nhà viết kịch nổi tiếng của Nga, Mikhain Afanasyevich Bulgakob đã từng khẳng định: “Lịch sử sân khấu là lịch sử của các cốt truyện” mà cốt truyện này là của tác giả, nên tác giả có một tầm quan trọng, thiết yếu số một trong một vở diễn.
Ý thức được vấn đề này, nên các tác giả sân khấu Hà Nội đã hoạt động liên tục và đều đặn. Tôi chỉ tính 5 năm trở lại đây, nghĩa là khoá cuối cùng của Hội sân khấu Hà Nội, mỗi năm được mở một trại, 05 năm là năm trại, mỗi trại 15 tác giả và kết thúc trại, các tác giả có vở đầy đủ. Như thế là 5 năm ấy chúng ta có 75 kịch bản, 12 tác giả Hà Nội còn tham gia trại viết của câu lạc bộ tác giả sân khấu phía Bắc Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, cộng vào ta có được 87 kịch bản dài. Đấy còn chưa kể các kịch bản ngắn.
Những kịch bản này, đã được cấc tác giả triển khai thành vở diễn trên các phương tiện thông tin đại chúng, trên các sàn diễn của các nhà hát, và còn đạt giải thưởng cao trong các kỳ xét thưởng của hội chuyên ngành. Tôi xin đơn cử một số thành tích của các tác giả.
- Tác giả Lê Quí Hiền, vở “Kẻ trộm” đã dựng tại nhà hát cải lương, hội diễn, đạt huy chương vàng. Anh còn được 2 giải thưởng về kịch bản của Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam và Hội sân khấu Hồ Chí Minh.
- Tác giả Hoàng Thu Du, vở kịch dài về nhà Trần, đã được 3 đoàn nhận dàn dựng, anh còn được 1 giải thưởng về kịch bản của Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam năm 2020.
- Tác giả Trịnh Quang Khanh, đã có 2 vở dài, 2 vở ngắn dựng phát ở Đài tiếng nói Việt Nam, và năm 2020, anh đã cho xuất bản 12 vở kịch viết về làm theo lời Bác.
- Tác giả Lê Chức – Nguyễn Hiếu, đã có vở “Thân phận nàng Kiều” nhà hát múa rối Việt Nam dàn dựng dự liên hoan sân khấu thế giới, đạt giải vàng.
- Tác giả Giang Phong vở “Rồi mẹ sẽ ru con” kịch dài và 2 vở ngắn phát ở Đài tiếng nói Việt Nam.
- Tác giả Trần Trí Trắc với vở chèo dài “Đi tìm minh chủ” dựng tại nhà hát Chèo, và tham gia Hội diễn, tác giả Trần Trí Trắc còn xuất bản 2 cuốn sách về lý luận sân khấu và ông đoạt giải nhất về cách lý luận của Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam.
- Tác giả PGS.TS. Phạm Duy Khuê tuy tuổi đã cổ lai hi, song ông vừa cho xuất bản cuốn “Lý luận phê bình sân khấu” dày gần 400 trang.
Đây là cuốn sách không thể thiếu cho cấc trường đại học sân khấu và cho tất cả những người làm nghề sân khấu. Một cuốn sách bổ ích, thiết thực, khoa học.
- Tác giả Toàn Thắng có 2 vở do 2 nhà hát dựng.
- Tác giả Xuân Cải, anh viết nhiều vở, năm 2020 anh lại được Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam tặng giải thưởng về kịch bản.
- Tác giả Đặng Tiến, mình anh một thể loại, đó là kịch bản con rối. Với 2 vở dài: “Tôn Ngộ Không” và “Vinh quy bái tổ” nhà hát múa rối đã nhận dàn dựng.
- Tác giả Nguyễn Vượng anh không có điều kiện đi trại viết của Hội nhưng anh cũng thường xuyên có vở cho các hội diễn không chuyên. Anh là tác giả, đồng thời là đạo diễn.
- Các tác giả Chu Lai, Trần Đình Ngôn, Chu Thơm thường xuyên có các vở diễn cho các nhà hát.
- Sân khấu Hà Nội còn có một thế mạnh riêng, mà các tỉnh khác, ít có, hoặc không có. Đó là chúng ta có “đội ngũ” tác giả nữ. Đội ngũ này chúng ta duy trì được thường xuyên, và đã tạo nên được sự phong phú, đa dạng của tác giả sân khấu Hà Nội. Đó là tác giả Vân Kim, tác giả Lê Dung, tác giả Phạm Thanh Liễu.
- Vân Kim đã có vở “Vui buồn hè phố” tham gia hội diễn Thủ đô được huy chương vàng.
- Lê Dung, có vở kịch dài “Tình yêu làng nghề” dựng và phát ở đài tiếng nói Việt Nam.
- Thanh Liễu, có nhiều vở in trong tập “Người thầy đầu tiên” của nhà xuất bản sân khấu.
v.v và v.v…
Có thể còn thiếu sót nhiều vì tôi không có điều kiện cập nhật ddur thông tin, thành thật xin lỗi các tác giả chưa có mặt trong bài viết này.
Một điều vinh dự cho đời sống sân khấu Hà Nội. Đó là Hải Phong có chủ trương tôn vinh các nhân vật lịch sử của Hải Phòng, trên sàn diễn và trên truyền hình. Hải Phòng đã mời các tác giả sân khấu Hà Nội về viết vở cho Hải Phòng, gồm các tác giả: Lê Chức, Nguyễn Hiếu, Ngọc Thụ, Giang Phong, Lê Quí Hiền, Thanh Du, Đăng Tiến, Nguyễn Hồng Tuấn, Chu Thơm. Các tác giả đều nhận lời và đăng ký đề tài.
Các tác giả sân khấu hoạt động trong điều kiện khó khăn, trong tình trạng sân khấu xuống cấp, trong sự ế ẩm của các vở hiện đại.v.v..và v.v…Song, được sự chăm chút của lãnh đạo sân khấu Hà Nội, và với lòng, ý chí rất yêu nghề, hoạt động của các tác giả, đã góp phần làm cho đời sống văn hoá Thủ đô, sinh động, trẻ trung, tươi mát, và giữ được nhịp điệu thanh lịch của người Tràng An. Tuy so với yêu cầu của đời sống, so với khát vọng, các tác giả còn chưa đáp ứng được, nhưng phải khẳng định, tác giả sân khấu Thủ đô nói riêng, và sân khấu Thủ Đô nói chung, đã thực hiện được nhiệm vụ là các chiến sĩ trên mặt trận văn hoá trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.