Sưu tầm: Nguyễn Toàn Thắng
SÂN KHẤU HÀ NỘI VỚI CUỘC SỐNG HÔM NAY
Tác giả & Đạo diễn
HOÀNG THANH DU
-Để ngắn gọn cho sát chủ đề đặt ra trong Hội thảo ” Sân khấu Hà Nội với cuộc sống hôm nay” Tôi xin phép được tham dự bản tham luận chỉ lấy chỉ mốc thời gian bằng hai cuộc liên hoan Sân khấu Thủ Đô Lần thứ 3 năm 2018 và lần thứ 4- gần đây nhất tháng 9 năm 2020 để đề cập về tình hình SK với cuộc sống hôm nay với tư cách một tác giả và Đạo diễn SK của Hà nội
Kính thưa quý vị đại biểu!
- Như các vị đã biết Tiêu chí và mục đích của Các liên hoan SK Thủ Đô chính là một trong những sân chơi nghề chất lượng dành cho những nghệ sĩ sân khấu Thủ đô. không chỉ là nơi giao lưu về nghề nghiệp giữa các nghệ sĩ, là dịp trao đổi, học hỏi cách làm sân khấu thời kỳ mới giữa các đơn vị nghệ thuật mà còn là nơi nhìn rõ tình hình về sự phát triển của ngành sân khấu Việt Nam nói chung, Hà nội-Thủ đô nói riêng. LH SK TĐ được tổ chức hai năm /lần Không chỉ đem đến cho công chúng Hà Nội những tác phẩm sân khấu đa dạng về thể loại, mà đây chính là dịp để giới hoạt động sân khấu TĐ nhìn lại mình trong thời gian qua… Liên hoan SK năm 2018 có 10 đợn vị NT tham gia thì 2020 đã có 13 đơn vị NT của Hà nội và các địa phương trên toàn quốc tham gia , nếu nhìn về số lượng tham gia LH là có sư phát triển … Nhung điều đáng buồn …kể cả 2 cuộc liên hoan này cũng lác đác đã có những vở diễn mang chủ đề đương đại (bối cảnh cuộc sống hiện tại) Nhung tuyệt nhiên đều thiếu vắng các vở diễn (nếu như không muốn nói là không có ) về đề tài cuộc sống “Hà nội Hôm nay” ? Nếu trong LH có vở nói về HN thì đa phần toàn những kb cũ “Bình cũ, rượu mới” hay “Ăn mày dĩ vãng “ mà thôi.
-Vậy tại sao lại xảy ra điều này ? Những người làm công tác quản lý hay biểu diễn SK của HN đã bao ra giờ đặt ra câu hỏi này chưa ? Và nếu có thì đã có biện pháp để cải thiện về điều này có không? Câu hỏi này Tôi xin được bỏ ngỏ để đợi chờ các vị có trách nhiệm với SK thủ đô trả lời?
Kính thưa quý vị đại biểu!
Như các vị đã biết Tư tưởng xuyên suốt trong các nghị quyết của Đảng Bộ Thủ đô và ý kiến chỉ đạo của Lãnh đạo Thủ đô vẫn là đề cao vai trò của Sân khấu Thủ đô, coi Sân khấu TĐ là lĩnh vực đặc biệt tinh tế, nhạy cảm, có tính đặc thù cao, là yếu tố giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp VHNT để xây dựng và phát triển Thủ đô chúng ta . Cuộc sống hôm nay không riêng gì Hà nội đang có nhiều băn khoăn, lo ngại về sự xuống cấp của đạo đức xã hội, nhất là sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống trong xã hội ngày nay, nó tạo thành lực cản đối với sự phát triển của Hà nội cũng như với cả đất nước, vậy mà Sân kháu Hà nội hôm nay lại thiếu vắng những vở diễn về vấn đề đương đại mang tính nhân văn nói chung và cái hồn thanh lịch ngàn năm linh thiêng ,rất riêng của HN . Vâng ,với SK Hà nội hôm nay đang thiếu sự đột phá…đang rơi vào trạng thái trây lỳ. Điều đáng nói là qua các trại viết kb của Hội SK HN tổ chức đã có nhiều tác giả có vở hay, táo bạo, đề cập đến những vấn đề nổi cộm trong xã hội của HN hôm nay, nhưng khi mang đến các đơn vị nghệ thuật của chính HN thì bị trả lại với nhiều lý do…nhưng đa phần thì lý do không được duyệt bởi họ sợ vở gai góc sẽ khó duyệt ...”.
-Còn một vấn đề quan trọng nữa là cách dàn dựng tác phẩm vẫn theo lối mòn. Hầu hết vở diễn đã được ra mắt khán giả, khá “sạch sẽ”,...Thậm chí có những Đạo diễn trẻ mới tốt nghiệp để an toàn chuyên dựng lại các vở cũ đã có tên tuổi rồi biên tập lời thoại –sự kiện thời sự mới tinh làm mất tính lịch sử bối cảnh kb khi nó ra đời… ( Theo tôi cách làm này cần phải lên án loại bỏ)
- Đừng biến Liên hoan SK TĐ thành nơi kiếm các huy chương vàng cho cá nhân lấy thành tích để được xét duyệt các danh hiệu NN ( sai mục đích)
Kính thưa quý vị đại biểu!
Các đơn vị nghệ thuật của trung ương và Hà Nội đều đang đứng trước thách thức của việc tự chủ hoạt động. Điều đó có nghĩa là phải dựa vào khán giả để tồn tại. Khán giả Thủ đô có trình độ thưởng thức nhất định. Chỉ những tác phẩm hay, chất lượng nói được cái mà cuộc sống hôm nay đang cần thì mới có thể kéo khán giả đến rạp. Những tác phẩm cũ kỹ tuyên truyền hời hợt, thiếu sáng tạo không bao giờ tồn tại lâu. Đây là bài học được nhìn ra rất sớm của giới SK VN không nhẽ với những người làm SK Hà nội chúng Ta chậm bước khi Hà nội là TT VH của nước.
-Hiện tại Sân khấu Việt Nam đang hiện hữu hai hình thức hoạt động: Công lập của Nhà nước và xã hội hóa của tư nhân. Sân khấu công lập hướng tới dàn dựng những vở diễn, đề tài nghiêm túc, ẩn chứa những chủ đề chính trị, triết lý, nhân văn, nhân loại…Bên cạnh nó hôm nay có những sân khấu tư nhân thì lại chủ yếu hướng về những đề tài giải trí, hài cười qua các chủ đề đời thường, tình yêu hoặc những xung đột gia đình vụn vặt… và như các vị đã thấy hiện cả hai hình thái hoạt động trong và ngoài công lập đều có chung một tình trạng khó khăn là vắng khán giả đến rạp… Vì vậy tôi xin kêu gọi các nhà làm Sân khấu Hà nội
- Bằng cách tự thanh đổi trong tư duy về cuộc sống hôm nay và thích ứng ngay và luôn với đòi hỏi của cuộc sống trong sáng tạo nghệ thuật
- Bằng sự thay đổi quản lý kiểm duyệt theo chiều sâu, cao…cho quyền tự quyết kịch mục cho các đơn vị nghệ thuật và cũng cho luôn quyền phải chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình trước các quy định của pháp luật
-Vì vậy với khuôn khổ cho phép của tham luận này Tôi xin đề xuất như sau
1-Hội SK HN nên đề xuất với các cấp có thẩm quyền xin tổ chức trại viết Kịch bản Sân khấu 2 lần /năm với chủ đề rõ ràng ( ví dụ như trại lần 1 chủ đề HN xưa và lần 2 chủ đề HN nay ) – Điều này nên học tập tp HCM chỉ tiếp nhận các kb viết về Hà nội ( và chỉ HN mà thôi, bởi hàng năm trại viết KB SK của Hội NSSK VN đều có tổ chức với chủ đề rộng trên cả nước )
2- Xin kinh phí được in sách các KB chọn lọc tốt trong các trại viết để giới thiệu và phát hành đến các đơn vị NT của HN
3- Hàng năm Hội SK HN nếu có khen thưởng đánh giá cho các Đơn vị NT của HN thì nên tập trung chỉ chọn những tác phẩm kb cũng như vở diễn với chủ đề và đề tài mới về HN ( không trao khen thưởng cho các Vở dựng lại )
4- Nên thường xuyên tổ chức cho các tác giả -Đạo diễn –Diễn viên ( thuộc hội viên của Hội) đi thâm nhập thực tế
-Kính thưa quý vị đại biểu!
Vì Trên đây là ý kiến tham luận của tôi về “SÂN KHẤU HÀ NỘI VỚI CUỘC SỐNG HÔM NAY “” Tại Hội thảo của Hội SK thuộc Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà nội Tổ chức
-Trước khi kết thúc bài tham luận, xin chúc các vị đại biểu, các vị khách quý, và toàn thể hội nghị sức khỏe, hạnh phúc ! Chúc Hội nghị thành công tốt đẹp!