Sưu tầm: Trần Phương Hạnh
SÂN KHẤU THỦ ĐÔ VỚI TÍNH TRUYỀN THỐNG VÀ HIỆN ĐẠI
Tác giả Cao Giáng Hương
Kính thưa quý vị đại biểu, thưa Hội thảo!
Tham luận:: gồm 3 phần
1. Khái quát chung về tính truyền thống và hiện đại của SK cả nước
2. Điểm nổi bật của SK thủ đô với thuận lợi và khó khăn trong quá trình phát huy tính truyền thống tốt đẹp để xây dựng SK hiện đại phát triển vững vàng.
3. Kết: Một số ý kiến đề xuất....
Thưa: “Sân Khấu Thủ Đô với tính truyền thống và hiện đại”
Một tiêu đề tham luận về SK, rộng vừa có tính khái quát về lịch sử hoạt động của Sân Khấu. Song lại cần có những đánh giá chuyên môn, về hoạt động Sân Khấu, trong giới hạn địa lý...
Trong phạm vi thời gian cho phép tôi xin được tham luận với những ý, đã nêu trên là khái quát và những nét nổi bật của SK cả nước và SK Thủ Đô Hà Nội với tính truyền thống và hiện đại.
Kính thưa quý vị đại biểu, thưa Hội thảo!
Sân Khấu Thủ Đô Hà Nội luôn đồng hành với sự thăng trầm của lịch sử Sân Khấu cả nước. Với, hiện tại Sân Khấu nước ta có đủ loại hình: Chèo, Tuồng, Kịch nói, Cải lương, Dân ca kịch, Xiếc, Múa Rối, Opera, Balet, Sân khấu Thực Cảnh, Sân Khấu các Lễ hội. Rồi là, Sân khấu Truyền thanh, Truyền hình.
Chỉ gọi tên các loại hình Sân khấu, ta đã thấy rõ một mặt bằng sôi nổi về tính truyền thống và hiện đại của SK.
Sân Khấu thủ đô Hà Nội, có thể tự tin mà khẳng định chúng ta là địa bàn duy nhất trong cả nước, có gần đủ các loại hình Sân khấu trên. Ở cả hai mảng chuyên nghiệp và không chuyên. Bởi, dù là chuyên nghiệp hay không chuyên ở loại hình SK nào của Thủ đô Hà Nội, hoặc ở phạm vi toàn quốc, thì Nghệ thuật SK của chúng ta hoạt động tồn tại và phát triển đều do yêu cầu của xã hội, cũng đều phục vụ tích cực nhiệm vụ chính trị của Đảng, của Nhà nước. Đồng thời góp phần không nhỏ cho sự định hướng giáo dục hoàn thiện hơn về “Chân - Thiện - Mỹ” cho công chúng. Bởi, Sân Khấu là hiện thực cuộc sống được thăng hoa lên, dưới ánh đèn của Thánh đường Nghệ thuật.
Và hôm nay, trong hội trường này, những NS chúng ta là một phần trong sự hiện diện đã từng dưới ánh sáng của Thánh đường Nghệ thuật. Chúng ta những Người NSSK Thủ Đô của Hội SK Hà Nội đã và đang hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của người Nghệ sỹ để đủ tự tin, cùng nhau trao đổi về chuyện Nghề, chuyện Đời. Để gần như tháng nào cũng đúng hẹn lại hội tụ, như gần đây nhất là: Hội thảo “SK Thủ Đô với công nghiệp hoá” và hôm nay là “Sân khấu Thủ Đô với tính truyền thống và hiện đại” cả những cuộc thực tế, rồi học tập Nghị quyết... chúng ta đón nhận nhau, cùng chia sẻ và cùng nhận định Sân Khấu Thủ Đô của chúng ta đang ở vị trí nào trong toàn quốc.
Sân khấu Thủ Đô, luôn ở vị trí tiên phong, luôn là sức hút của đồng nghiệp cả nước hướng về, một nền Sân Khấu tiên tiến đậm đà bản sắc Dân tộc.
Hà Nội, trung tâm Văn hóa Chính trị của cả nước, đó là lợi thế cũng là áp lực, của những người hoạt động Nghệ thuật nói chung và Nghệ thuật Sân khấu nói riêng.
Gắn liền với Nghệ thuật Sân khấu nước nhà, SK Thủ đô đã có truyền thống cả một thế kỷ. Có thể lấy mốc từ sự ra đời của vở Kịch nói “Chén thuốc độc” của Đình Long. Được khẳng định tại lễ kỷ niệm 100 năm Sân Khấu Kịch nói, do Hội NSSK Việt Nam tổ chức tại Nhà hát lớn Hà Nội.
Quá trình hình thành phát triển của 100 năm ấy, Kịch “Chén thuốc độc” một mốc son được nuôi dưỡng với tinh thần tích cực của khán giả Thủ đô. Đáp ứng nhu cầu thưởng thức NTSK của khán giả Thủ đô, một loạt các Nhà hát, các đơn vị Nghệ thuật ra đời (Nhà hát Kịch Hà Nội – Nhà hát Chèo – Nhà hát Cải lương – Nhà hát Múa Rối....). Đã hòa nhập giao lưu học tập với các Nhà hát Quốc gia – các Nhà hát nghệ thuật trong lực lượng Vũ Trang – các trường Nghệ thuật.
Sự cộng hưởng Nghệ thuật Sân Khấu của hàng chục Nhà hát với vài chục đơn vị Nghệ thuật Sân Khấu trên địa bàn Hà Nội đã tạo cơ hội cạnh tranh lành mạnh để khẳng định mình, trong nền Nghệ thuật Sân khấu truyền thống gắn liền với hiện đại, ngày một nâng cao và phát triển trên địa bàn Thủ Đô Hà Nội để cùng lan tỏa và hướng tới hội nhập toàn cầu.
Tính truyền thống trong Sân Khấu luôn là sự âm ỉ, giữ lửa cho hồn cốt Nghệ thuật Dân tộc, được khắc họa sâu trong từng vở diễn, với cơ hội bùng nổ của hơn hai mươi vở diễn xuất sắc, gồm các thể loại (Chèo, Tuồng, Cải Lương, Kịch nói, Rối, Xiếc...) rực sáng trong liên hoan Sân Khấu Thủ Đô lần thứ V vào tháng 9/2022. Chỉ sau đại dịch Covid – ít tháng. Hai năm, xã hội phải cách ly chống dịch, các loại hình Nghệ thuật cùng các hoạt động khác trong xã hội đều bị dồn nén. Song các đơn vị Nghệ thuật vẫn tìm cách hoạt động và giao lưu trên không gian mạng để cùng nhau động viên vượt khó. Nhiều đơn vị NTSK, vừa phải tuân thủ chặt chẽ biện pháp chống dịch 5K, song vẫn phải tìm phương pháp xây dựng vở diễn, và khi dịch tạm yên nhiều đơn vị nghệ thuật đã có từ 2 đến 6 vở diễn, sẵn sàng lên sàn diễn. Như: Nhà hát Kịch Hà Nội – Nhà hát Chèo Hà Nội...
Với SK Lệ Ngọc, là một đơn vị NTSK ngoài công lập, họ đã thành công xuất sắc trong công việc xây dựng và phát hành tác phẩm. Các vở diễn của SK Lệ Ngọc không chỉ biểu diễn phục vụ khán giả Thủ Đô, mà còn phủ rộng khắp toàn quốc và vững vàng hòa nhập với toàn cầu. Với những kịch mục của SK Lệ Ngọc đã biểu diễn phục vụ công chúng, SK Lệ Ngọc đã góp nét son tô đậm thêm tính truyền thống và hiện đại cho SK Thủ đô.
Liên hoan Sân Khấu Quốc tế thể nghiệm lần thứ 4 của tháng 11/2022 tại Thủ đô Hà Nội. Cơ hội cho Sân Khấu thủ đô đua tài với Sân Khấu cả nước và Quốc tế. Và Sân khấu Thủ Đô đạt vị trí xuất sắc trong liên hoan, sự xuất sắc của SKLN, với sự cộng hưởng của các đơn vị NTSK Hà Nội những lấp lánh ánh vàng bạc cho những vở diễn, những vai diễn thật tưng bừng âm vang của không khí ngày hội NTSK của quốc tế, tại Thủ Đô, chắc sẽ còn vang sâu trong nền NT Sân khấu nước nhà.
Diện mạo của Sân Khấu Thủ Đô, được gom từ nhịp sống hành động của mỗi con người Thủ Đô, từ trong gánh hát Xẩm, trong chiếu Chèo Văn Đình làng đến sự lung linh của Sân khấu ca kịch trong các Rạp hát, Kịch Chủng trong các Nhà hát từng đêm, là nền tảng tinh thần cho tính Sân Khấu Truyền thống được phát huy, tính hiện đại được chắp cánh. Sôi động nhất là vào những ngày cuối tuần, mọi hoạt động của NTSK Thủ Đô, cứ tự nhiên diễn ra, để hòa nhập và đáp ứng với nhu cầu xã hội hiện tại. Những yếu tố đó trong diện mạo của hoạt động SK Thủ Đô đã góp phần xây dựng phong phú nền Văn hóa tiên tiến, đậm đà chất dân tộc.
Trong đó, cuộc đời, số phận và ý thức trách nhiệm Nghệ sỹ của mỗi chúng ta đang ngày làm giàu hơn cho tính Truyền thống và hiện đại của Sân khấu Thủ đô. Bởi, hơn ai hết, ta hiểu Sân Khấu là hiện thực cuộc sống.
Dù ta có đưa lên sàn diễn nhân vật xa xưa như “Vua Lia” hay nhân vật Anh hùng thời đại của “Hà Thành Chí Khí” thì, những nhân vật đó vẫn mang bóng dáng, cả về hành động và tư tưởng thẩm mỹ của con người hôm nay.
Dù Tác giả có viết về đề tài lịch sử hay đề tài hiện đại, được Đạo diễn dàn dựng, được Diễn viên thể hiện như thế nào, dù tác phẩm thành công đến đâu, thì điểm xuất phát và đích cuối cùng, cũng là cõi nhân sinh rộng lớn. Là phản ánh hiện thực cuộc sống đương thời. Với sự hòa quyện của NT Sân khấu Truyền thống và hiện đại để làm bật lên tư tưởng của chủ đề tác phẩm phục vụ cộng đồng có hiệu quả ra sao, lại là do tài năng của các nhà kịch sỹ.
Và Thật hiện thực hơn trong suy nghĩ về của cuộc sống NS chúng ta hàng ngày, đã không ít người với nhiều lúc nói với nhau giá như những số Tỷ của quan tham nhũng hiện nay, ngay như vụ trọng án “Giải cứu”, số Tỷ ấy thu về, đầu tư cho Văn hóa Nghệ thuật, cho giáo dục, y tế. Và, nhân có thông tin về xét xử các vụ án tham nhũng thì nói là giá như, Sân khấu Thủ đô được đầu tư thì chúng ta sẽ có không ít các tác phẩm Sân khấu rực rỡ để sánh vai với cường quốc năm châu.
Từ nhiều thông tin cho biết: trong xã hội tư bản phần lớn các nước họ vẫn có ưu tiên đầu tư, bao cấp 100% cho hoạt động NTSK nói riêng và các hoạt động VHNT khác nói chung.
Thông tin đó, không phải là mới, nhưng vẫn giúp cho những người hoạt động SKTĐ chúng ta thêm hy vọng, hy vọng là chúng ta sẽ được làm việc hết mình và ta sẽ làm được. Và tin vào ánh sáng lung linh của Nhà hát Hồ Gươm, Nhà Hát Lớn cùng các Nhà hát trong thành phố Hà Nội sẽ luôn sáng đèn, để công chúng được đến với Thánh đường của NTSK như đến với ánh sáng của Văn hóa soi đường cho Quốc Dân.