Sưu tầm: NSND Trần Thị Mai Hương
Sân khấu với hình tượng người Chiến sĩ Công an nhân dân
NSND. Bùi Thanh Trầm
Kính thưa quý vị địa biểu, khách quý!
Thưa các nghệ sĩ sân khấu Thủ đô!
Hòa chung với không khí kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Công an nhân dân, 80 năm Ngày Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, hôm nay, Ban Chấp hành Hội Sân khấu Hà Nội tổ chức buổi Tọa đàm: Sân khấu với hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân nhằm lan tỏa thông điệp nhân văn, đề cao vẻ đẹp người chiến sĩ Công an nhân dân. Ban Chấp hành Hội Sân khấu hy vọng rằng thông qua buổi tọa đàm này, các nhà viết kịch bản sân khấu sẽ có thêm nhiều động lực, cảm hứng để sáng tác được nhiều kịch bản có chất lượng về hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân mưu trí, dũng cảm, giàu lòng nhân ái và luôn lấy sự bình yên của nhân dân làm lẽ sống.
Kính thưa các quý vị đại biểu!
Thưa các nghệ sĩ sân khấu Thủ đô!
Thời gian qua, bằng hình thức sân khấu hóa, bằng những câu chuyện, hình tượng người chiến sĩ công an đã được phản ánh một cách chân thực, sinh động và sâu sắc. Trong đó có nhiều tác phẩm ca ngợi sự đóng góp của lực lượng CAND trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc qua các thời kỳ chống Pháp, chống Mỹ, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ đổi mới đất nước; sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Bác Hồ với Công an nhân dân; Công an nhân dân làm theo Sáu điều Bác Hồ dạy. Nhiều vở diễn ca ngợi sự hy sinh, những tấm gương tiêu biểu của lực lượng Công an nhân dân trong mặt trận đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; đấu tranh phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình vào kỷ nguyên mới, sân khấu về hình tượng người chiến sĩ công an cũng đã nắm bắt được hơi thở của đời sống, phản ánh những chuyển đổi mạnh mẽ của lực lượng công an nhân dân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Thực tế cuộc sống, công việc của người chiến sĩ Công an luôn là đề tài hấp dẫn của văn học, nghệ thuật. Công an không chỉ có bắt tội phạm, đánh án mà đằng sau những công việc chuyên môn rất khô khan ấy, họ cũng là những con người với đủ nỗi lo toan cuộc sống thường ngày, với những cám dỗ vật chất mà nếu không có bản lĩnh thì sẽ rất khó vượt qua... Tuy nhiên, viết thế nào để hấp dẫn người xem, người nghe lại không dễ, đòi hỏi các tác giả phải hiểu sâu những đặc thù nghề nghiệp của lực lượng công an nhân dân. Với loại hình sân khấu vốn mang tính ước lệ thì lại càng khó bởi kịch bản hay nhưng đạo diễn “non tay”, diễn viên diễn không tới thì sẽ thành hô hào khẩu hiệu và sẽ khó hấp dẫn khán giả vốn ngày càng khó tính.
Đề tài người chiến sĩ công an nhân dân vốn mang màu sắc chính luận, dễ khô cứng nếu tiếp cận theo lối mòn tuyên truyền một chiều. Không thể chỉ đơn thuần kể lại chiến công hay xây dựng hình ảnh chiến sĩ mẫu mực theo kiểu “bất khả chiến bại”, sân khấu hôm nay cần mở ra những câu chuyện đời thực, khai thác chiều sâu tâm lý, bản lĩnh nghề nghiệp và cả những giằng xé nội tâm của người chiến sĩ trong thời bình.
Không chỉ có những cuộc đấu tranh, những thủ thuật nghiệp vụ, các vở diễn còn phải phản ánh được nhiều khúc mắc, trăn trở sâu thẳm nhất của người chiến sĩ công an với nghề, với gia đình. Có thể nói, thực hiện một tác phẩm sân khấu về đề tài công an nhân dân rất khó, khó cho cả người dựng và người diễn. Trong cuộc sống hiện nay, các thủ đoạn phạm pháp càng lúc càng tinh vi, nhất là thời kỳ công nghệ hiện đại, đòi hỏi những chiến sĩ công an phải không ngừng học tập, giỏi nghề. Bên cạnh đó, phải làm sao để thấy được hình ảnh người chiến sĩ công an rất đời, rất con người, cũng có những cảm xúc, trăn trở, đau khổ; có lúc phải đứng trước nhiều sự lựa chọn quyết định về cuộc đời mình, để không sa ngã, không sai sót.
Thời gian qua, sân khấu Thủ đô có nhiều vở diễn về đề hình tượng người chiến sĩ công an nhân dân, điển hình là vở diễn “Đối mặt” - một trong những tác phẩm nổi bật của Nhà hát Kịch Hà Nội, do Nghệ sĩ Nhân dân Tuấn Hải đạo diễn, chuyển thể từ kịch bản của tác giả Trình Huyền. Vở diễn quy tụ dàn nghệ sĩ kỳ cựu và tên tuổi như Nghệ sĩ Nhân dân Doãn Bằng (thiết kế mỹ thuật), Nghệ sĩ Nhân dân Trọng Đài (âm nhạc), cùng dàn nghệ sĩ biểu diễn đông đảo như Nghệ sĩ Ưu tú Đức Quang, Nguyễn Thạch, Công Đạt, Mai Huyền, Thanh Tùng, Kim Thanh, Xuân Hồng, Trọng Mạnh, Hà Thành, Minh Phương, Quỳnh Anh, Hoàng Vũ, Minh Quang… Câu chuyện kịch xoay quanh Minh Trí – một chiến sĩ cảnh sát trẻ, đầy nhiệt huyết và lý tưởng sống không may bị thương nặng trong một chuyên án truy bắt tội phạm nguy hiểm; dẫn đến mất khả năng đi lại. Cú sốc thể xác, tinh thần đã khiến Trí rơi vào khủng hoảng, lựa chọn rút lui khỏi tình yêu với Vân vì sợ trở thành gánh nặng. Tuy nhiên, Vân không từ bỏ. Cô gái trẻ mạnh mẽ đã vượt qua mọi rào cản, từ định kiến gia đình đến áp lực xã hội, để đi tìm Trí, níu giữ và cùng anh vun đắp tình yêu giữa nghịch cảnh.
Không đơn thuần là một câu chuyện tình yêu cảm động, “Đối mặt” là bức tranh đa chiều về nội tâm, phẩm giá và nghị lực sống của người chiến sĩ Công an nhân dân – những con người đang ngày đêm lặng thầm chiến đấu vì cuộc sống bình yên. Qua những lát cắt đời thường, vở kịch chuyển tải một cách dung dị nhưng sâu sắc thông điệp về lòng quả cảm, sự hy sinh và những đấu tranh âm thầm mà không kém phần khốc liệt của lực lượng công an trong bối cảnh xã hội hiện đại. Tác phẩm không hô hào, khẩu hiệu mà lặng lẽ thuyết phục người xem bằng diễn biến tâm lý, những tình tiết gần gũi, chân thật; giúp công chúng hiểu rõ hơn những mất mát, hy sinh thầm lặng của người chiến sĩ. Họ không chỉ đối mặt với hiểm nguy nơi trận tuyến, mà còn phải vượt qua những giằng xé nội tâm, thử thách trong đời sống riêng. Trong bối cảnh các loại hình nghệ thuật truyền thống đang gặp nhiều thách thức cạnh tranh với truyền thông số, sân khấu chính luận như “Đối mặt” vẫn khẳng định được sức sống và chỗ đứng riêng nhờ nội dung sâu sắc, dàn dựng nghiêm túc và diễn xuất có chiều sâu.
Thông qua sân khấu, những câu chuyện của lực lượng vũ trang, vốn ít được khai thác trên các phương tiện giải trí đại chúng đã đến gần hơn với công chúng. Bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết: Chính lòng quả cảm, sự hy sinh thầm lặng cho đến những giằng xé nội tâm khi đối mặt với hiểm nguy và cám dỗ trong cuộc chiến chống cái ác của các chiến sỹ Công an đã chuyển hóa thành chất liệu nghệ thuật sâu sắc trong vở diễn. Đây là minh chứng sinh động cho việc nghệ thuật không chỉ phản ánh cuộc sống, mà còn bắt nguồn từ chính đời sống chiến đấu, lao động và cống hiến đời thường. Vở kịch “Đối mặt” là một tác phẩm nghệ thuật ra đời từ chính hiện thực sinh động ấy – tái hiện cuộc đấu tranh cam go của người chiến sĩ công an trước mặt trái xã hội hiện đại, lan tỏa tinh thần quả cảm, hy sinh và trách nhiệm vì bình yên Tổ quốc. Với giá trị nghệ thuật và thông điệp xã hội sâu sắc, “Đối mặt” đã vinh dự nhận Huy chương Bạc tại Liên hoan sân khấu toàn quốc về “Hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân” lần thứ V, do Bộ Công an phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức.
Kính thưa các quý vị đại biểu!
Thưa các nghệ sĩ sân khấu Thủ đô!
Thời gian tới, trong tình hình thế giới, khu vực có nhiều biến động, phức tạp và khó lường; ở trong nước, tuy uy tín và vận hội của nước ta chưa bao giờ có một cơ đồ như hiện nay nhưng tình hình tội phạm, trật tự an toàn diễn biến còn phức tạp, có điểm tiềm ẩn gây mất ổn định. Cuộc sống nói chung, tình hình an ninh, trật tự nói riêng, nhất là những vấn đề tội phạm an ninh phi truyền thống mới xuất hiện đặt ra nhiều vấn đề cần nghệ thuật sân khấu giải đáp, cần lý giải và dự báo của tác giả. Hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân và cuộc đấu tranh với thế lực thù địch và tội phạm hiện nay vẫn là đề tài “nóng”, hấp dẫn, chờ mong tài năng và tác phẩm lớn, xứng tầm của các tác giả. Dường như tất cả đã sẵn sàng, chỉ mong chờ tài năng, sức lao động và trách nhiệm của người cầm bút.
Xin trân trọng cảm ơn./.