Sưu tầm: NSND Tuấn Hải
Tài năng sẽ chết nếu không có người hâm mộ
Tác giả Chu Thơm
Sân khấu vắng khán giả.
Hiện tượng này không chỉ ở sân khấu Hà Nội mà ở rất nhiều sân khấu ở các thành phố lớn. Đó là nỗi đau của những người hoạt động sân khấu khi nỗi buồn vắng khách này cứ kéo dài, dai dẳng hết từ thập kỷ trước đến thập kỷ này. Đau xót vì sản phẩm được làm ra “rất đúng quy trình” mà chỉ được tham quan chứ không ai mở hầu bao ra mua khi những buổi công diễn báo cáo vở diễn mới tràn ngập hoa chúc mừng, ngập tràn khán giả được mời đến nhưng sau đó thì không bán được vé. Nhà nước không thu hồi được vốn đầu tư cho vở diễn đau vì nỗi đau mất vốn nhưng các nghệ sỹ biểu diễn mới là những người đau xót nhất vì sưc lực và tâm huyết của họ bỏ ra đã không được khán giả nhìn nhận, động viên. Có câu “Tài năng sẽ chết nếu không có người hâm mộ” mãi mãi là đúng khi Pê lê hoặc Messi không thể đá hay trên một sân vận động không khán giả, Vaganova tuyệt vời múa trong một nhà hát không khán giả, ca sĩ opera Pavarotti hát không ai nghe…
Có nhiều người đưa ra các nguyên nhân khiến sân khấu Hà Nội của chúng ta vắng khán giả trong gần hai thập kỷ qua, đó là đổ lỗi cho internet, các chương trình phim truyện truyền hình, các chương trình giải trí trên tivi phát tối ngày khiến khán giả lười đến rạp. Có người lại nói rằng giờ là thời đại của hài kịch nên khán giả không thích xem những vở chính kịch. Có người bảo các vở diễn giờ khi công diễn đã tự kiểm duyệt, tròn vo, nói đúng chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nên khô khan.
Chính vì vậy, nhiều đơn vị sân khấu chuyên dàn dựng đời cười, biến diễn viên của mình thành những nhân vật dị hợm của tấu hài Sài Gòn những năm 80, 90 thế kỷ trước. Nhiều đơn vị có chủ trương “né” những gai góc cuộc sống nóng hổi ngày hôm nay bằng cách “trốn” vào trong các đề tài truyền thuyết, dân gian, trong đó, quan chức to nhất là quan huyện thế mà vẫn cứ vắng khán giả khi không chấp nhận được sự cợt nhả quá đà của “đời cười”, không thấy cuộc sống hôm nay với những nỗi lo thường trực về tai nạn giao thông, thực phẩm bẩn, nạn tham nhũng và sự băng hoại đạo đức thời mở cửa.
Vậy là muốn kéo khán giả mở hầu bao mua vé vào rạp xem không phải dễ. Không chỉ là làm đẹp lòng họ bằng cách uốn éo, chiều theo thị hiếu của họ mà phải cho họ thấy sự bứt phá của nghệ thuật biểu diễn trong cách khai thác đề tài hình sự, tâm linh, tình yêu tay ba đượm chất ngôn tình, những tội ác của lũ người biến thái thời hiện đại và đặc biệt phải cho họ thấy được tài năng diễn xuất của các nghệ sĩ, các nhân vật trung tâm của sân khấu.
Xưa các cụ chỉ có mấy vở chèo cổ mà diễn hết năm này đến năm khác, vẫn nườm nượp người xem khi họ đến để xem các cô đào và các anh kép diễn Xuý Vân, Thị Mầu, Lưu Bình, Cu Sứt mùa này có khác cô đào diễn Xuý Vân, Thị Mầu, Lưu Bình, Cu Sứt năm trước. Cái tâm lý đi xem diễn viên biểu diễn ấy giờ vẫn còn có ở khán giả sân khấu Xã hội hoá hôm nay khi đi xem vở diễn có Thành Lộc, Ái Như, Việt Anh, Hồng Vân, Hoài Linh tham gia.
Chính vì vậy, các đơn vị xã hộ hoá coi việc gây dựng cho bằng được các ngôi sao ở mỗi sân khấu xã hội hoá để kéo khán giả đến rạp là việc rất quan trọng.
Sở dĩ tôi đề cao tài năng của nghệ sĩ biểu diễn vì ngay tại trung tâm của thành phố Nữu Ước, bất chấp các bộ phim bom tấn, các trò trơi trực tuyến trên truyền hình, cụm sân khấu Broadway gồm 39 nhà hát chuyên nghiệp vẫn có tiếng nói riêng và hút khách bao nhiêu năm nay với các vở diễn diễn hết năm này đến năm khác như Bóng ma trong nhà hát, Vua sư tử, , Romeo và Juliette, Hamlet, Antonio và Cleopatra... là địa điểm du lịch hấp dẫn của thành phố New York. Mùa biểu diễn 2016-2017 thu hút 13,27 triệu lượt khán giả tới xem đạt doanh thu kỷ lục lên tới 1,45 tỷ USD.
Ở đó, dù là các vở nhạc kịch hoặc kịch thì vai trò của nghệ sĩ biểu diễn được đưa lên hàng đầu khi manh nha kịch bản phải tạo đất diễn và sự trổ tài của nghệ sĩ biểu diễn. Các nghệ sĩ có thể nhào lộn như diễn viên xiếc, đấu võ như các võ sĩ, hát như các ca sỹ thực thụ. Không gian sân khấu trong các vở diễn được tận dụng tối đa khoa học kỹ thuật hiện đại, gây ra nhiều hiệu ứng sân khấu làm khán giả bất ngờ.
Vây là, việc “đo ni, đóng giày” cho các nghệ sĩ đóng vai chính trong các vở diễn, tạo điều kiện cho họ trổ tài là điều cực kỳ quan trọng, mà các tác giả kịch bản và chỉ đạo nghệ thuật của mỗi đơn vị phải hết sức lưu tâm khi đơn vị đặt hàng tác giả. Có như vậy thì tài năng và thứ hạng của nghệ sỹ mới được đánh giá đúng mức.
Thiết nghĩ, đó cũng là một cách kéo khán giả đến rạp vì khán giả mãi mãi là nguồn động lực nuôi sống nghệ thuật sân khấu, nuôi sống các nghệ sỹ, để họ chuyên tâm với công việc của mình theo nghĩa đen khi họ bỏ tiền ra mua vé và theo nghĩa bóng “Tài năng sẽ chết nếu không có người hâm mộ”.