Sưu tầm: Nguyễn Minh Nguyệt
“TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HCM VỚI VĂN NGHỆ SĨ SÂN KHẤU THỦ ĐÔ”
Tác giả & Đạo diễn
HOÀNG THANH DU
-Trước tiên cho phép tôi gửi lời cảm ơn chân thành đến lãnh đạo của Hội liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà nôi nói chung và Hội nghệ sĩ sân khấu Hà nội nói riêng đã tạo điều kiện cho tôi được vinh dự được dự và đọc tham luận quan trọng này -Tôi xin được gửi lời cảm ơn và chào mừng đến toàn thể các vị đại biểu
Kính thưa quý vị đại biểu!
- Trước tiên để hiểu ngắn gọn cơ bản về khái niệm của “TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam. Theo nhận thức cá nhân tôi bao gồm 9 diểm chính yếu Đó là:
- Tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.
- Tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
- Tư tưởng về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc.
- Tư tưởng về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân.
- Tư tưởng về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân.
- Tư tưởng về phát triển kinh tế và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
- Tư tưởng về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư.
- Tư tưởng về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau.
- Tư tưởng về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.
Kính thưa quý vị đại biểu!
Nay với khuôn khổ chủ đề của Hội thảo này Tôi xin phép được đề cập đến 1 trong 9 điều cơ bản về Tư tuưởng Đạo đức HCM “…Về phát triển kinh tế và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.” (iều 6) để coi như khai từ cho tham luận chat tôi với chủ đề “Học tập Tư tưởng Đạo đức HCM với Văn nghệ sĩ SK Thủ Đô”
Kính thưa quý vị đại biểu!
Như chúng ta đã biết CT Hồ Chí Minh lúc sinh thời người đã quan niệm: “Con người không phải là thần thánh, có cả cái tốt và cái xấu. Bởi vậy, phải "làm cho phần tốt trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi". Người yêu cầu phải thức tỉnh, tái tạo lương tâm, đánh thức những gì tốt đẹp trong con người… và tôi coi đấy chính là nhiệm vụ rong tâm của sân khấu VN nói chung và Sk thủ đô nói riêng hôm nay phải gánh vác… ngoài ra trách nhiệm của những nghệ sĩ Thủ đô phải khơi dậy được niềm tự hào quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã hun đúc nên truyền thống nhân ái của dân tộc ta. Nhân dân ta đã trải qua mấy ngàn năm chinh phục thiên nhiên, chống thiên tai, bão lụt, khai hoang mở đất. Nhân dân ta lại phải chống chọi với nạn ngoại xâm liên miên từ phương Bắc xuống, rồi chủ nghĩa thực dân phương Tây xâm lược. Công cuộc lao động gian khổ và chiến đấu hy sinh hun đúc nên truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, trong đó nổi bật là truyền thống lòng nhân ái, là tư tưởng nhân văn, nhân đạo… Đặc biệt với chiều sâu của tư tưởng đạo đức HCM nổi bật lên -Tình đoàn kết, yêu thương lẫn nhau "Bầu ơi thương lấy bí cùng", "Thương người như thể thương thân" là nét đẹp nổi bật của con người Việt Nam, nhất là trong cơn hoạn nạn, rủi ro. Lòng nhân ái của từng người dân đã gắn chặt vận mệnh của họ với sự sống còn, tồn vong của dân tộc, với sự hùng cường, thịnh trị của Tổ quốc. Càng yêu con người, càng thương con người, càng có thêm ý chí kiên cường, bất khuất, dám xả thân, hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc; dám vươn lên để tìm con đường thoát cho dân tộc khỏi đói nghèo, xây dựng đất nước cường thịnh….hãy luôn ghi nhận CT Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong lòng một dân tộc có truyền thống nhân ái lại tiếp nhận được những tinh hoa văn hoá phương Đông và phương Tây, về "đạo làm người" của Nho giáo, về "cứu khổ cứu nạn", nhân ái, khoan dung của Phật giáo; về lý tưởng nhân văn thời cách mạng tư sản đang lên, chống phong kiến, giải phóng xã hội… Từ khi đến với chủ nghĩa Mác Lênin, thấm nhuần học thuyết nhân đạo hiện thực của chủ nghĩa Mác, tư tưởng nhân văn ở Hồ Chí Minh đã có những chuyển biến bước ngoặt mang tính tổng hợp từ nhiều giá trị tinh hoa của nhân loại. Tình yêu thương con người ở Hồ Chí Minh đã trở thành lẽ sống của Người, yêu thương con người gắn với lòng tin ở con người, dùng sức của con người để giải phóng con người, trọng nhân tài, vì con người và phục vụ con người với chữ Người viết hoa. -Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh vô cùng rộng lớn là vậy … vậy hôm nay VỚI VĂN NGHỆ SĨ SÂN KHẤU THỦ ĐÔ chúng ta đã làm gì để học tập và làm Theo Tư tưởng Đạo đức HCM?
Kính thưa quý vị đại biểu!
-Để trả lời cho câu hỏi đó thiết nghĩ chúng ta những người làm nghề SK thủ đô đang ngồi đây cũng nên tự hào nhìn lại chặng đường 66 năm (1954- 2020) của nền
Nghệ thuật Sân khấu Thủ đô của chúng ta đã đi qua… Vâng ,Sự trưởng thành của sân khấu Thủ đô qua 66 năm luôn gắn liền với sự phát triển của sân khấu cách mạng VN. Sau giải phóng Thủ đô (10/10/1954) Sân khấu Thủ đô đã nhanh chóng chuyển mình, hòa nhịp với không khí chung của toàn dân tộc với nhiều chủ đề, hình tượng mới. Tiêu biểu nhất là hình tượng nhân vật người cộng sản, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, cốt cách con người Việt Nam đã được tôi luyện trong những năm tháng dựng nước và giữ nước. Đặc biệt, hình tượng này có thể thấy khá rõ trên sân khấu thủ đô, linh hồn, bộ mặt sân khấu của cả nước.
Ngay từ những ngày đầu Giải phóng sân khấu thủ đô đã bắt đầu đi vào những đề tài mới, đề tài hiện đại. Song song với các vở diễn về đề tài lịch sử, dân gian, một số vở mới về đề tài hiện đại lần lượt ra đời. Dù chưa nhiều, song những vở diễn về đề tài mới này đã mở đầu cho một hướng đi mới trong sáng tác và dàn dựng… ( Đây là những thành tựu mà thế hệ chúng tôi chỉ được đọc lại qua lịch sử SK thủ đô của các thế hệ đi trước để lại) qua đó chúng tôi được biết rõ hơn những vở diễn của các đoàn kịch kháng chiến từ khắp mọi miền đất nước đã hội tụ về xứ kinh kỳ linh thiêng, hào hoa… Vâng, SK thủ đô đã một thời là thế mạnh phản ánh kịp thời những vấn đề đương đại, cuộc sống hàng ngày. Đề tài hiện đại đối với sân khấu thủ đô đặc là cả một mảnh đất màu mỡ để các nghệ sĩ tha hồ sáng tạo. Chỉ riêng đề tài hiện đại cũng đã vô cùng rộng lớn, nhất là với Hà Nội, vùng đất có bề dày hơn 1000 năm văn hiến. Nhưng hôm nay trong phạm vi bài viết tham luận này, xin chỉ đề cập đến một hình tượng xuất hiện rất đặc biệt trên sân khấu Thủ Đô, đó là hình tượng CT HCM
, Kính thưa quý vị đại biểu!
Trong việc xây dựng hình tượng người cộng sản, có lẽ việc thể hiện hình tượng lãnh tụ Hồ Chí Minh trên sân khấu là một thử thách đối với sự sáng tạo của người nghệ sĩ. Bởi Người là danh nhân văn hóa kiệt xuất, người anh hùng dân tộc, lãnh tụ tối cao của Đảng nhưng cũng là con người vô cùng giản dị, gần gũi với quần chúng nhân dân. Hồ Chí Minh là hình tượng đẹp nhất mà các tác giả, các đoàn nghệ thuật ở Hà Nội đã dày công xây dựng với sự kính trọng, niềm kính yêu lãnh tụ. Thể hiện hình tượng Hồ Chí Minh, người cộng sản tiêu biểu nhất trên sân khấu, không chỉ thể hiện lòng tôn kính, nỗi nhớ khôn nguôi của hàng vạn công chúng thủ đô đối với Người, mà qua đó còn giáo dục, hình thành lý tưởng sống cho thế hệ trẻ hôm nay.
Việc thể hiện hình tượng Hồ Chí Minh trên sân khấu thủ đô đã gặt hái được nhiều thành công, để lại những ấn tượng mạnh mẽ và hiệu quả nghệ thuật trong lòng công chúng yêu sân khấu. Hình tượng Hồ Chí Minh đã được nhiều đơn vị nghệ thuật trung ương, quân đội và các đoàn Hà Nội tâm huyết xây dựng. Các nghệ sĩ rất vinh dự, tự hào được tham gia vào sự kiện vẻ vang này như các vở: Người công dân số 1 (Nhà hát Cải lương Trung ương), Đêm trăng, Lịch sử và nhân chứng (Nhà hát Kịch Trung ương) Vị thánh trong mơ (NHKHN, Xin lĩnh án tử hình (NH CMNTL …)…v.v
Những người nghệ sĩ sân khấu đã không ngừng sáng tạo để có nhiều tác phẩm nghệ thuật thể hiện sâu sắc hình tượng Hồ Chí Minh trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng tổ quốc xã hội chủ nghĩa... đã tạo nên một sự kiện hiếm có, hầu hết các thế hệ khán giả đã xem và vẫn nhớ hình tượng CT HCM trên sân khấu Thủ đô đến hôm nay…Sân khấu thủ đô luôn tự hào là cái nôi của sân khấu nước nhà, nay càng hãnh diện, tự tin vì đã và đang đóng góp cho nền sân khấu Việt Nam những vở diễn về đề tài học tập tư tưởng Đạo đức HCM thông qua các nhân vật người cộng sản chân chính thẫm đẫm tư tưỏng đạo đức của HCM hôm nay Họ dám đổi mới ,dám đấu tranh không khoan nhượng với nhưng đê hèn ích kỷ không vì lý tưởng Cộng sản vì ND phục vụ . Họ là những con người bình dị, kiên nghị, vững vàng trong chiến đấu và trong cuộc sống hàng ngày. Đó chính là những tác phẩm SK để lại những ấn tượng tốt đẹp trong tâm khảm công chúng với ý nghĩa giáo dục sâu sắc lý tưởng sống cho thế hệ sau. Hình tượng người cộng sản hôm nay trên sân khấu thủ đô đã giúp người xem thêm hiểu biết, trân trọng về tư tưởng đạo đức HCM . đó chính là bằng chứng sống động về sự hưởng ứng của các thế hệ nghệ sĩ sân khấu thủ đô với Tư tưởng đạo đức HCM …Trong SK thủ đô hôm nay đã không ngừng đổi mới đề tài, nâng cao chất lượng vở diễn, đáp ứng yêu cầu của xã hội, thời đại. Và tôi tin thế hệ SK thủ đô chúng tôi hôm nay đang nối tiếp cha anh trong sự phát triển chung của nền sân khấu Việt Nam hiện đại, việc thể hiện thông qua các tác phẩm SK thủ đô sẽ luôn phát triển hình tượng về người cộng sản với góc nhìn đa chiều tôn cao giá trị học tập tư tưởng đạo đức HCM mang đến cho khán giả thủ đô và cả nước những tác phẩm có chiều sâu cả về tư tưởng lẫn nghệ thuật chính là động lực quyết định cho sự phát triển của SK thủ đô ở ngày mai ở thế hệ tiếp nối và tiếp nối
…