Sưu tầm: Nguyễn Thị Lệ Chi
Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được vận dụng trong tác phẩm Sân khấu
NSND Bùi Thanh Trầm
Kính thưa quý vị đại biểu, thưa Hội thảo!
Sân khấu cũng như các ngành văn học nghệ thuật khác, bên cạnh những hình tượng mang tính chất sáng tạo thì hình tượng Hồ Chí Minh là một nguồn cảm hứng vô tận, lớn lao để các nghệ sĩ tìm tòi, xây dựng bằng ngôn ngữ đặc thù của mình.
Trong lĩnh vực sân khấu (kịch nói, chèo, tuồng, cải lương, ca kịch…), đã có rất nhiều vở diễn lấy hình tượng Bác Hồ làm trung tâm hoặc xây dựng hình tượng Bác Hồ để đề cao sức mạnh tư tưởng cũng như vẻ đẹp phong cách của Người. Đó đều là những vở diễn có chủ đề, nội dung súc tích, tư tưởng rõ ràng; ngôn ngữ nghệ thuật sáng tạo, ấn tượng. Đưa hình tượng Bác Hồ lên sàn diễn là một thử thách lớn đối với không chỉ biên kịch mà còn đạo diễn, diễn viên, hoá trang… Để tái hiện được cuộc đời hoạt động cách mạng vĩ đại lớn lao của Người qua hình thức sân khấu hoá, trong không gian và thời gian của sân khấu là điều không hề dễ dàng. Tiếp đó, để biểu đạt được hình tượng Bác Hồ, để truyền tải được biểu cảm, hành động, tư tưởng của Người đến với công chúng thông qua việc nghe, nhìn sao cho gần gũi, tự nhiên, quen thuộc, và để khi hình tượng Bác xuất hiện sẽ tạo nên cảm xúc lớn, dâng trào trong lòng công chúng, lĩnh vực sân khấu có nhiều tác phẩm khắc họa thành công hình tượng Bác Hồ điển hình như: Đêm trắng, Bác không phải là vua (kịch nói), Không còn đường nào khác (tuồng), Những vần thơ thép, Đêm trăng huyền thoại (chèo), Hồi ức màu đỏ, Cha - con và Tổ quốc (ca kịch Huế), Danh nhân lớn lên từ câu hò ví giặm, Lời Người - Lời của nước non (ca kịch xứ Nghệ)…
Tuy đã gặt hái được nhiều thành công khi thể hiện hình tượng Bác Hồ trên sân khấu, để lại những ấn tượng mạnh trong lòng công chúng, song không ít nhà biên kịch, đạo diễn, diễn viên đều cho rằng việc thể hiện hình tượng Bác Hồ trên sân khấu là một thách thức lớn. Bởi, sân khấu hóa, khắc họa hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại lại giản dị, gần gũi, vừa có tư tưởng thời đại, vừa thấm đẫm tinh thần dân tộc đòi hỏi giới nghệ sĩ phải có những kịch bản sáng tạo, các thủ pháp nghệ thuật, hình thức thể hiện tinh tế…
Để xây dựng được nhiều hơn nữa tác phẩm về Bác Hồ, hấp dẫn khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ, từ đó lan tỏa tới mỗi người dân học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người đòi hỏi các nhà biên kịch, nhất là nhà biên kịch trẻ phải tích cực đọc các tác phẩm của Bác, các tài liệu viết về Người, học hỏi kinh nghiệm của lớp người đi trước.
Với đội ngũ diễn viên phải không ngừng học hỏi kinh nghiệm, trau dồi, rèn luyện kỹ năng diễn xuất… để có thể hóa thân vào vai diễn, tạo dựng được hình tượng Bác Hồ gần gũi, bao dung, giản dị trên sân khấu. Đặc biệt, phải làm nổi bật được những phẩm chất cao đẹp, tầm vóc vĩ đại của Người, tạo sức hấp dẫn đối với công chúng.
Bản thân mỗi đơn vị biểu diễn cũng phải thường xuyên cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị, ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá tác phẩm… Qua đó, truyền tải tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người tới công chúng để mỗi người thêm thấm thía, học và làm theo Bác một cách tự giác, hiệu quả.
Bên cạnh nỗ lực của giới nghệ sĩ, những đơn vị sân khấu, các ngành chức năng cần tổ chức nhiều hơn trại sáng tác, đi thực tế các địa chỉ đỏ nơi Bác từng sống, làm việc, để các tác giả có thêm tư liệu thực tế, hiểu sâu hơn về cả cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác, từ đó nâng cao hơn nữa chất lượng tác phẩm. Cùng với đó, quan tâm đầu tư kinh phí cho các sân khấu khi thực hiện các dự án, vở diễn, chương trình nghệ thuật xây dựng hình tượng Bác Hồ.
Kính thưa quý vị đại biểu, thưa các anh chị hội viên!
Ban Chấp hành Hội Sân khấu Hà Nội rất mong nhận được nhiều ý kiến tham luận của các nghệ sĩ về “Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được vận dụng trong tác phẩm sân khấu” nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng sáng tạo của hội viên, để ngày càng có nhiều tác phẩm sân khấu lấy Bác Hồ làm trung tâm, làm nguồn cảm hứng với những sáng tạo, tìm tòi mới. Mỗi tác phẩm được khai thác dưới một góc nhìn, một câu chuyện, một ý tưởng riêng, nhưng đều góp phần tôn vinh, ca ngợi, thể hiện sự biết ơn sâu sắc người lãnh tụ muôn vàn kính yêu của dân tộc ta.
Trân trọng cảm ơn các quý vị đại biểu!