Vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong sân khấu nghệ thuật biểu diễn.

Sưu tầm: Cao Giáng Hương

Vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong sân khấu. Nghệ thuật biểu diễn

Tác giả: Tuấn Giang

Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong sân khấu. Nghệ thuật biểu diễn. Ý nghĩa giá trị của vai diễn về Bác.

Vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong sân

khấu nghệ thuật biểu diễn

Tư tưởng văn hoá, đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vận dụng trong sân khấu, thể hiện sự đa dạng ở hầu hết các thể loại sân khấu biểu diễn từ kịch nói hiện đại đến kịch giả tưởng về nhịp sống con người xã hội đương đại. Vở diễn đầu tiên của nhà hát Cải lương Trung Ương: Người công dân số một, dựng năm 1976, kịch bản Hà Văn Cầu, Vũ Đình Phòng, nhưng diễn kịch nói, do nghệ sỹ Hà Quang Văn và Sỹ Hùng thể hiện vai Bác Hổ. Hình tượng Bác Hồ trong sân khấu xuất hiện ở hầu hết các thể loại nghệ thuật biểu diễn, kéo dài từ năm 1976 đến năm 2023, đề tài về Bác còn được nhiều nhà sáng tác tiếp tục quan tâm vượt qua mọi thời đại.

Người cầm lái- . Lá đơn thứ 72-cảnh Bác với thiếu nhi- sân khấu Lệ Ngọc, năm 2022. Ảnh của BTC.

Những kịch bản viết về Bác Hồ, phác hoạ nhân cách, đạo đức, tác phong, tư tưởng văn hoá của Người trong các thể loại sân khấu đã diễn ra nhiều vở diễn đầu tiên như vở tuồng Không còn đường nào khác, kịch bản Văn Sử, nghệ sỹ Lê Tiến Thọ, vai Bác Hồ. Bác Hồ trong vở tuồng chỉ xuất hiện gần hai phút, nhưng giá trị xúc cảm thì sống mãi với thời gian trong lòng nhân dân cả nước. Vở kịch múa đầu tiên Người cầm lái, do NSUT Tuyết Minh, viết kịch bản và đạo diễn, hay vở Đêm trắng, kịch bản Lưu Quang Hà, hoặc vở chèo: Những vần thơ thép, kịch bản TS-Trần Đình Ngôn, NSUT Phú Kiên vai Bác Hồ, đây là vở chèo đầu tiên thể hiện hình tượng Bác Hồ, là nhân vật chính, nói về cuộc đời hoạt động cách mạng và sự nghiệp thơ ca của Bác. Bác Hồ làm thơ phục vụ cách mạng, động viên quân dân đánh giặc, giải phóng quê hương, đất nước… Sự vận dụng, nhạy cảm của tác giả thể hiện hình tượng Bác Hồ, là nhân vật chính trong Những vần thơ thép. Vở chèo Những vần thơ thép, thể hiện nhân cách văn hoá, tâm hồn, trí tuệ của Người cộng sản yêu nước, thương dân, vở diễn khắc hoạ Bác như một tượng đài sừng sững tạc vào thời đại Hồ Chí Minh của tác giả đã dầy công xây dựng về nhân cách, tác phong, tư tưởng, đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Vở chèo đoạt giải xuất sắc, Hội diễn Sân khấu Toàn quốc năm 2005. Tiếp đến vở cải lương Nợ non sông, kịch bản PGS-TS Nguyễn Thế Kỷ, đạo diễn NSND Triệu Trung Kiên-Nhà hát Cải lương Việt Nam, biểu diễn năm 2022 còn khá nóng như vở Lá đơn thứ 72 của Sân khấu kịch Lệ Ngọc, khai diễn năm 2022, vở Lời người- lời của nước non- kịch Vũ Hải, ca cảnh dân ca Ví Dặm, năm 2023, vở Người đi dép ca su, kịch thơ của Kateb Yacine người Algeria, là một thiên anh hùng ca hào hùng về Bác Hồ, công diễn năm 2023, do Nhà hát kịch Việt Nam dàn dựng… Còn nhiều vở diễn về Bác Hồ trên sân khấu Bắc-Trung-Nam, không thể điểm hết những vở kịch thể hiện nhân cách, tác phong lối sống văn hoá, đạo đức, tư tưởng của Bác luôn được các tác gải khai thác trong hầu hết những tác phẩm nghệ thuật sân khấu biểu diễn, mang lại thành công cao. Đó là những tác giả, những nghệ sỹ biểu diễn tài năng đã dồn tâm sức cảm xúc, trí tuệ với tình yêu kính dâng lên Bác mang tâm thức của người viết thể hiện vào sân khấu trong tác phẩm có hiệu quả cao trên sân khấu, nghệ thuật biểu diễn.

Vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, có hàng chục vở kịch trong sân khấu, nghệ thuật biểu diễn, do những diễn viên tài năng, đức độ phẩm gía con người thực hiện, các bác, các anh, các chị nghệ sỹ đã dồn cả tâm huyết để xây dựng thành công hình tượng, hình ảnh Bác Hồ, cả trong kịch hát dân ca, ngâm thơ, ca, múa, nhạc, qua tác phẩm sân khấu, và nghệ thuật biểu diễn. Đó là gía trị, ý nghĩa thiêng liêng khi nói về Bác Hồ để lại muôn vàn tình yêu thương cho chiến sỹ, đồng bào cả nước, khi hoài niệm về Bác như người mãi còn đây truyền lửa cho dân tộc, xây dựng đất nước Việt Nam, giàu mạnh, phát triển bền vững!

Ý nghĩa giá trị của những vai diễn trong sân khấu nghệ thuật

biểu diễn

Nghệ thuật biểu diễn, là hình thức vận dụng cơ thể hình thể, tiếng nói của người diễn viên, nghệ sỹ, làm phương tiện ngôn ngữ diễn đạt cảm xúc trước công chúng. Thuật ngữ nghệ thuật biểu diễn ra đời năm 1711 tại nước Anh, do các diễn viên ca nhạc, múa, kịch nói, ảo thuật, xiếc, nhạc sỹ thể hiện. Nghệ thuật biểu diễn luôn hợp tác hữu cơ với nhân viên kỹ thuật: âm thanh, ánh sáng, công nghệ, đèn chiếu hình, đồ hoạ sân khấu, tạo ra không gian nghệ thuật để người diễn viên cùng công chúng sáng tạo tác phẩm sân khấu, nghệ thuật biểu diễn cảm xúc mang thông điệp nghệ thuật, thông tin tác phẩm.

Vì những điều kiện văn hoá sân khấu và sân khấu văn hoá, nên tác phẩm sân khấu biểu diễn có ý nghĩa sáng tạo cảm xúc, trí tuệ, mang thông điệp tác phẩm. Sân khấu nghệ thuật biểu diễn có các thể loại: ca, múa, nhạc, kịch nói, nhạc kịch Opera, ảo thuật, kịch viễn tưởng, kịch phi lý, kịch hình thể, kịch kinh dị, kịch câm, múa rối, nghệ thuật xiếc, ngâm thơ và nói diễn ngôn trước công chúng. Nghệ thuật biểu diễn, là biểu hiện cảm xúc ý tưởng nghệ thuật của người diễn viên trong không gian nghệ thuật truyền đạt thông điệp đến người xem gía trị văn hoá nghệ thuật, hoá thân hoặc không hoá thân vào vai diễn. Sự vận dụng các vai diễn về Bác Hồ, do nhiều diễn viên hoá thân thành Bác Hồ như người thực, việc thật, làm sống dậy những khoảng khác lịch sử chân thực, cảm hoá người xem, đánh thức cảm xúc, tâm hồn, trí tuệ của công chúng hướng tới những giá trị tinh thần vĩ đại về tác phong, đạo đức, tư tưởng của Bác Hồ rung động nhất. Các diễn viên phải biểu hiện tính chân thực như thật mới được công chúng nhận ra chân lý về con người của Bác Hồ-Vĩ đại mà bình dị, tinh anh lại đời thường dân dã. Thể hiện Bác Hồ trong từng vai diễn, từng thể loại sân khấu: kịch nói, tuồng, chèo, cải lương, kịch hát dân ca Ví Dặm, múa, nhạc kịch opera, balette… các diễn viễn đã thành công trong nhiều vở diễn, vai diễn về Bác Hồ như đã nêu ở phần trên, đây là sự vận dụng hiệu quả trong sân khấu, nghệ thuật biểu diễn.

Mục đích những vai diễn về Bác, nêu lên điều duy nhất qua từng lát cắt hình ảnh, hình tượng Bác Hô, truyền cảm, thuyết phục để người xem rơi nước mắt, khi nhìn thấy Bác Hồ xuất hiện. Đó là thông điệp cảm xúc, thông tin nghệ thuật, cao hơn cả là hình tương bác Hồ đầy cảm phục được công chúng, coi diễn viên là Bác Hồ như nghệ sỹ Mẫn Thu, khi thấy diễn viên Lê Tiến Thọ trong vai Bác Hồ, mà chị đứng ngây người ra! Không nói thành lời, làm anh Thọ chờ mãi mà cô không nói để anh diễn tiếp lời thoại của Bác…cái lỗi cảm xúc này, lại làm nên vai diễn khoảng lặng của anh Thọ đã chinh phục đồng nghiệp, khi nhìn Bác ngỡ là gặp Bác ngoài đời thực, càng làm cho lớp diễn khoảng lặng thành công cao về cảm nhận của người xem với Bác Hồ. Từ đó, trích đoạn Bác Hồ sống ngoài vở diễn, nhiều diễn viễn diễn trích đoạn Bác Hồ vào các hội nghị để nhớ về Bác kính yêu. Giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vận dụng trong tác phẩm sân khấu, nghệ thuật biểu diễn thể hiện vào các vai diễn hình tượng, hình ảnh Bác Hồ là:

Thứ nhất, biểu hiện cảm xúc nhận thức tầm vóc, trí tuệ, tâm hồn, tác phong, nhân cách văn hoá, lối sống giản dị, tình người của Bác.

Thứ hai, biểu cảm hình tượng, thần tượng của Người, sống trong lòng nhân dân cả nước và các dân tộc trên hành tinh, kính yêu Bác-Bác là tâm gương về lẽ sống “không gì quý hơn độc lập tự do” cho toàn nhân loại.

Thứ ba, ý nghĩa giá trị những vai diễn về Bác Hồ, biểu hiện tinh thần văn hoá dân tộc, lòng yêu nước, thương dân của Bác, trở thành chân lý tự do, tiếp sức cho toàn dân tộc hướng đến xây dựng xã hội, văn hoá, văn minh của thời đại Hồ Chi Minh toả sáng tương lại.

Giá trị những vai diễn trong sân khấu, nghệ thuật biểu diễn thể hiện tư tưởng, đạo đức, nhân cách văn hoá của Bác, mang đến nguồn sức mạnh niềm tin cho các thế hệ vững bước, xây dựng đất nước giàu mạnh trong thời đại mới. Mọi người luôn hướng tới những điều tích cực để phát triển kinh tế hội nhập, toàn cầu hoá như những tâm gương tuổi trẻ hôn nay, bao người giành chiến công vang dội trong thể thao, văn hoá, nghệ thuật để xây dựng nền kinh tế tri thức, mang nhịp sống công nghệ, đời sống số thời tư duy bàn phím, văn hoá tác phong lao động xã hội hậu văn tự.

Kết luận

Vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong tác phẩm sân khấu, nghệ thuật biểu diễn để lại ấn tượng nghệ thuật không phai mờ trong công chúng về Bác Hồ, cảm xúc của khán giả trân trọng thiêng liêng về Bác Hồ kính yêu trong lòng nhân dân các thế hệ. Những thành công về tác phẩm nghệ thuật sân khấu, nghệ thuật biểu diễn trong những loại hình nghệ thuật khó diễn tả nhất về Bác như tuồng, chèo, cải lương, múa ballet, kịch hát dân ca, nhạc kịch, xiếc đã gửi một thông điệp nghệ thuật tới công chúng rằng: Bác Hồ là biểu tượng bất tử của văn hoá Việt Nam thời đại mới.

Giá trị các vai diễn về hình ảnh, hình tượng Bác Hồ, dù chỉ là một thoảng qua, nhưng giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác luôn sống lại nguồn cảm xúc vô tận trong lòng tác giả, diễn viên hoá thân nhập vai Bác Hồ, truyền cảm đến người xem thành sức mạnh tinh thần, giúp họ thêm năng lượng ghi nhớ lời Bác dậy trước lúc đi xa. Kính yêu Bác, làm nhiều việc có ích cho công đồng xã hội, nhiều thế hệ trẻ hôm nay thành công cao trong học tập, nghiều sinh viên ưu tú, học hai bằng đại học song song, phấn đấu trở thành Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam thời sinh viên, làm nhiều công trình nghiên cứu khoa học mang lại giá trị kinh tế xây dựng đất nước. Nhiều sinh viên tốt nghiệp thủ khoa, học tiếp cao học, và làm nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, đóng góp vào sự nhiệp xây dựng nền kinh tế tri thức, phát triển đất nước giàu mạnh, tiên tiến, văn minh.

Ý nghĩa của những vai diễn về Bác Hồ thành công cao trong tác phẩm nghệ thuật sân khấu biểu diễn, nó đang trở thành nguồn lực sức mạnh lan toả nhiều thế hệ, giúp họ thành công trong sự nghiệp của lớp người xây dựng xã hội tương lai. Giá trị thấm nhần tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh từ văn hoá, nghệ thuật, góp phần xây dựng nhân cách, trí tuệ thế hệ trẻ toả sáng trên các châu lục bằng những hành động cao đẹp để nhân dân thế giới nể phục, tôn trọng người Việt Nam, từ châu Phi đến các quốc gia, dân tộc trên hành tinh, yêu quý người Việt Nam, thời đại Hồ Chí Minh, hội nhập vào nền văn hoá, văn minh nhân loại thế kỷ XXI, hạnh phúc-và vinh quang.