Sưu tầm: Nguyễn Thị Lệ Chi
Xây dựng kịch bản sân khấu về đề tài đương đại
Tác giả: Phạm Hữu Huề
Kính thưa các đồng chí lãnh đạo Hội, thưa các đồng chí đại biểu cùng toàn thể các hội viên của Hội nghệ sĩ sân khấu Hà Nội, phải nói có được những cuộc tọa đàm như thế này là rất quý để chúng ta trao đổi thoáng qua đôi chút, gọi là rút ra những bài học cho chính bản thân những người cầm bút chúng tôi và những người dự cuộc trao đổi hôm nay về vấn đề :
“Xây dựng kịch bản sân khấu về đề tài đương đại” Viết về các Doanh nghiệp, Doanh nhân nhỏ và vừa đã và đang đóng góp phần quan trọng vào nền kinh tế nước nhà…
Vì đây chính là nghị quyết của Đảng và Nhà nước ta trong thời gian hơn mười năm vừa qua đã nâng cao vai trò của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế và thực ra hiện nay GDP của Doanh nghiệp nhỏ và vừa đã đóng góp phần không nhỏ vào GDP chung của đất nước, nhất là Doanh nghiệp ở các ngành công nghiệp, dịch vụ đã phục hồi rất nhanh chóng sau đại dịch vừa qua, với hơn 940 nghìn Doanh nghiệp luôn tăng trưởng 2% so với năm 2023. Cộng với việc số lượng doanh nghiệp mới thành lập và Doanh nghiệp quay lại thị trường đạt trên 233 nghìn Doanh nghiệp trong đó đa số là Doanh nghiệp quy mô nhỏ, trong năm 2024… Một tích cực đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam là với 82% doanh nghiệp ghi nhận tăng trưởng, đó là theo khảo sát của CPA Australia đây là mức cao nhất trong bốn năm qua, sự tăng trưởng này được thúc đẩy bởi lực lượng lao động trẻ, am hiểu công nghệ có tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ… Ngoài những doanh nhân hăng hái mở những Doanh nghiệp tại các thành phố, một số các bạn trẻ đã khoác ba lô về nông thôn, vùng sâu, vùng xa tạo nên các Doanh nghiệp làm ăn có lãi, sản phẩm có chất lượng cao, nên các Doanh nghiệp vừa và nhỏ đã đoạt được những thành tích không tưởng đó !
Doanh nghiệp nhỏ và vừa đã đóng góp vào nền kinh tế tạo ra nhiều việc làm, tăng trưởng GDP và phát triển kinh tế địa phương cùng với khả năng thích ứng nhanh, đổi mới và sáng tạo…
Nói đến doanh nghiệp nhỏ và vừa nhìn nhận một cách khách quan thì đấy là nỗ lực của các Doanh nhân, những tư nhân đã bỏ mọi công sức của mình cống hiến mới đạt được những thành tựu đã thống kê ở trên… Họ đã phải vượt qua rất nhiều khó khăn về nhân lực , về bản lĩnh trên thương trường về rủi ro thiên tai để khắc phục mà vươn lên… đấy là chưa nói đến những khó khăn cản trở trong vấn đề chính sách và thể chế đã kìm hãm các Doanh nghiệp một cách không hề nhỏ…
Nói đến Doanh nghiệp nhỏ và vừa chúng ta cũng không thể không nhắc đến những Doanh nghiệp làm ăn không minh bạch thậm chí lừa đảo, chụp giật làm hàng giả, hàng kém chất lượng gây cũng không ít thiệt hại cho các Doanh nghiệp khác, cho chính người tiêu dùng là nhân dân chúng ta… Nói sơ qua về phần Doanh nghiệp và Doanh nhân thực tế là như thế…
Vậy các tác giả sân khấu hay nói chung là sân khấu của chúng ta đã có những tác phẩm gì để nêu lên, đưa ra những vấn đề Doanh nghiệp và Doanh nhân trong thời gian vừa qua ? Các anh các chị quan sát thế nào thì không biết nhưng riêng đối với tôi thì tôi thấy chưa hề có một vở kịch, chèo, cải lương hay vở diễn nào nói lên về đề tài Doanh nhân, Doanh nghiệp trong thời gian qua hoặc dự báo cho những năm sắp tới. Qua rất nhiều Hội diễn, liên hoan sân khấu vừa qua thì chúng ta đã biết… Có những dịp Hội diễn nhiều nhà hát còn mang những vở đã diễn nát bét qua nhiều năm đi thi thố nhưng họ có vẻ tránh né không dựng những vở mới đương đại. Không hiểu họ mang tính an toàn hay vì một lý do gì đó thì chỉ có họ mới biết được, có những Hội diễn tổ chức cuộc thi đã phải thông báo cho các nhà hát là không nhận những kịch bản vở cũ, hay vở diễn cũ tham dự Hội diễn… Qua đây chúng ta mới thấy cái mới của sân khấu đi vào cuộc sống thật là khó khăn và gian nan… trong khi đó nghề nghiệp của chúng ta đều mang tính sáng tạo đã sáng tạo thì phải là cái hay, cái mới nhưng như đã có lần trong một tham luận tôi đã nói về dựng vở trong sân khấu hiện nay là: Các Nhà hát dàn dựng quá ít, rất ít những vấn đề về đề tài đương đại, vậy thì sáng tạo ở đâu ? Cái mới trong sân khấu là gì? Như vậy sân khấu của chúng ta đã chưa bắt kịp được với xu hướng phát triển của thời đại ! Kịch bản cũ, vở diễn cũ thì tất nhiên câu chuyện kịch cũ, cách dàn dựng không mới, xem trên sân khấu diễn đến đâu khán giả bên dưới đã biết hết trước, vậy thì còn gì là sức hấp dẫn, mặc dù diễn viên có giỏi đến mấy đạo diễn có cố tình thay đổi đôi chút những lớp lang thì cốt truyện vẫn phải thế dù cho có diễn hay đến mấy thì khán giả cũng đã biết trước rồi vì cốt của chuyện kịch vẫn xẩy ra thế thôi, đạo diễn có giỏi mấy có thêm mắm thêm muối vào thì câu chuyện vẫn là vậy… Thế thì tại sao chúng ta không dựng những vở mới những vở mang hơi hướng thời đại bắt nhịp vào đời sống đương đại hiện nay ?
Nói như thế để chúng ta thấy lỗi không phải các tác giả ngồi đây và kịch về vấn đề đương đại có lên sàn diễn được hay không phụ thuộc hoàn toàn vào các Nhà hát !
Cho nên hôm nay hội ta có một cuộc tọa đàm về chủ đề: Xây dựng kịch bản sân khấu về đề tài đương đại mà lại phản ánh sinh động đời sống xã hội ngày hôm nay, ưu tiên viết về các Doanh nghiệp Doanh nhân nhỏ và vừa đã đóng góp quan trọng vào nền kinh tế… Tôi cho đây là một vấn đề bức xúc không chỉ riêng của Hội sân khấu Hà Nội chúng ta mà của cả giới sân khấu và những người làm sân khấu hiện nay phải suy nghĩ… Vì đây là một thực tế khách quan đang tồn tại mà sân khấu chúng ta cần phải quan tâm suy nghĩ để có biện pháp thực tế khắc phục nó !
Thực ra vấn đề này theo tôi không khó vì muốn đề tài nào thì qua một tác phẩm chủ yếu chúng ta chỉ nói về con người về cách cư xử, cách sống, cách đối nhân xử thế là chính, nó chính là tư tưởng của chủ đề mà tác phẩm đó gửi đến người xem, còn đề tài nào thì chúng ta những người làm văn hóa nghệ thuật đều có thể gửi những tư tưởng vào chủ đề mà đề tài chỉ là chiếc xe mang chở những vấn đề cần nói đến của tác giả là nhân tình thế thái trong cuộc sống mà thôi…
Giờ tôi xin nói đến các tác giả: Thực ra trong thời gian vừa qua cũng có những tác giả viết về các Doanh nhân, Doanh nghiệp nhưng không nhiều mà tất cả mới chỉ dừng lại ở kịch bản… Dù sao thế cũng là những phác thảo ban đầu gợi mở cho các kịch bản chính luận sâu sắc sát thực hơn về Doanh nhân, Doanh nghiệp sau này…
Vừa qua tôi có viết một vở “Cầu xóa nợ” cũng mượn đề tài về Doanh nhân, Doanh nghiệp cậy thế tham nhũng chính sách,tạo vây cánh sát phạt, chèn ép nhau, lập ra sân sau, sân trước, thành những ông chủ lắm tiền nhiều của ăn chơi trác táng… những kẻ như thế tất nhiên cách sống của họ sẽ lại tạo ra một lớp người trẻ sống tương tự, chỉ muốn sống hưởng thụ, mưu mô, hám tiền thích của, mưu mô hại người … Có kẻ cậy quyền thế nâng đỡ con cháu năng lực yếu kém làm bậy để thu lợi bất chính, ăn chơi, nhiều tham vọng và tất nhiên sẽ cùng nhau dẫn dắt đến “Cầu xóa nợ” …Vấn đề đặt ra là nếu không cải tổ được cách tổ chức bộ máy quản lý minh bạch thì hậu quả là như thế… Nhưng vấn đề tư tưởng của vở kịch của tôi đặt ra ở đây cũng chỉ xoay quanh vấn đề về con người, về cách ứng xử, thủ đoạn sống, luật nhân quả và trên hết là tình người với nhau, vở kịch khẳng định: Cái chết không phải là lối thoát cho tất cả những việc mình đã làm, không phải cứ ra “Cầu xóa nợ” là mọi cái sẽ đi vào dĩ vãng… tôi tạo ra một lớp người trẻ sinh sau trong đó điển hình có hai cô gái đối lập : Một cô là ham chơi, đua đòi, học cách sống thủ đoạn lừa gạt để đạt được mục đích bằng bè, hơn bạn của mình … Một cô là nạn nhân bị cuốn vào cái bẫy đã giăng sẵn của lớp người lắm tiền, nhiều của, sống bằng thủ đoạn, mưu mô… và chính sự trong sáng tin tưởng vào bạn bè của cô gái trong sáng đã phải gánh chịu một nỗi oan, vì tuyệt vọng nên đã quyết định quyên sinh để chứng minh sự trong sạch của mình nhưng rất may là không chết… cũng từ cái may không chết cô ta đã phải sống để được chứng kiến là nếu sau cái chết dại dột, vội vàng của mình thì cuộc sống của những người xung quanh sẽ thế nào, sẽ ra sao để biết rằng chết không phải là đã hết ! Chuyện sinh tử của ta không phải tự ta quyết được mà nó là một sự liên kết mật thiết giữa gia đình, những người thân và bạn bè cùng những người yêu quý !
Nói sơ qua về kịch bản của tôi viết xoay quanh các Doanh nghiệp và Doanh nhân thực ra đề tài này không khó, cái khó chính là chúng ta chọn chủ đề và quan trọng nhất là tư tưởng của chủ đề nói về cái gì mới là quan trọng, phải là cái hay, cái mới đem đến cho người xem !
Tóm lại nếu hội ta muốn có những kịch bản hay về đề tài Doanh nghiệp, Doanh nhân thì Hội vẫn có thể gợi ý với thành phố cho mở một trại sáng tác viết chuyên về Doanh nghiệp và Doanh nhân, việc này tôi tính cũng không khó khi mà số Doanh nghiệp của thành phố luôn đứng mũi chịu sào trước các biến động về kinh tế của thành phố, còn các Doanh nhân điển hình tiên tiến thì cũng không thiếu những người mẫu mực biết sáng tạo, biết làm ăn nghiêm túc luôn chấp hành chính sách theo chủ trương của Đảng, Nhà nước và thành phố Hà Nội chúng ta… Nguồn kịch bản ở đó mà ra ! Tôi tin Hội của chúng ta sẽ làm được !
Cuối cùng xin chúc các đồng chí luôn luôn khỏe mạnh, hạnh phúc và đạt được những điều mình mong muốn ! trân trọng !